25–27.11.2011 r. w Lublinie, na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS), odbyła się XVI Ogólnopolska Konferencja Uniwersyteckich Poradni Prawnych. Jej organizatorami były Uniwersytecka Studencka Poradnia Prawna przy WPiA Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej oraz Fundacja Uniwersyteckich Poradni Prawnych (FUPP).
W konferencji uczestniczyli opiekunowie, koordynatorzy, asystenci i studenci większości klinik prawa z Polski, a także goście z Białorusi i Ukrainy. Przewodnim tematem była problematyka nauczania klinicznego w systemie edukacji prawniczej. Uroczystego otwarcia konferencji dokonał prof. dr hab. Ryszard Szczygieł, prorektor UMCS. Mowy powitalne wygłosili dr hab. Andrzej Jakubecki, prof. nadzw., prodziekan WPiA, oraz dr Wojciech Dziedziak, opiekun SPP UMCS. Dr hab. Andrzej Korybski, prof. nadzw. (UMCS), wygłosił wykład inaugurujący pt. „Kształcenie kliniczne na studiach prawniczych w świetle reformy Prawa o szkolnictwie wyższym”. Tezy swojego wystąpienia prelegent oparł na założeniu, że miejsce kształcenia klinicznego na studiach prawniczych zależy w dużym stopniu od prawno-instytucjonalnych regulacji szkolnictwa wyższego, a także od rozwiązań ustawodawczych dotyczących dostępu do zawodów prawniczych. Swoją uwagę skoncentrował na obszernej nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, stanowiącej w swych zasadniczych rozwiązaniach konsekwencję realizacji tzw. procesu bolońskiego w polskim systemie szkolnictwa wyższego. Następnie rozważył nowe możliwości i ograniczenia, jakie rozwiązania te stworzyły dla polskiego ruchu studenckich klinik i poradni prawnych, a w szczególności:
– dopuszczalność tworzenia nowych kierunków studiów prawniczych o wyraźnym profilu zawodowym (jako studiów pierwszego stopnia) oraz nowych potrzeb kształcenia klinicznego na takich kierunkach;
– nowych możliwości pozyskiwania środków finansowych na prowadzenie kształcenia klinicznego;
– kształtowania odpowiednich form organizacyjno-prawnych klinik prawa oraz nowych możliwości współdziałania z przedstawicielami praktyki prawniczej w określaniu treści i efektów kształcenia klinicznego na studiach prawniczych.
Następnie głos zabrał dr Jacek Janowski (UMCS), który wygłosił referat pt. „Kształtowanie się specjalizacji informatyczno-prawnej” w klinicznym nauczaniu prawa. W swym przemówieniu zwrócił uwagę, że w związku z dynamicznym rozwojem administracji i gospodarki elektronicznej należy się spodziewać dalszego skomplikowania stosunków prawnych i procedur administracyjnych. Podkreślił jednocześnie, że brak jest w programach kształcenia akademickiego przedsięwzięć nastawionych na przygotowanie do działania w warunkach technologicznie zaawansowanego otoczenia prawnego. Nie sprzyja to tworzeniu, stosowaniu i przestrzeganiu prawa oraz funkcjonowaniu przyjaznej administracji publicznej.
Po wygłoszonych referatach wśród uczestników i zaproszonych gości wywiązała się ożywiona dyskusja. Po jej zakończeniu Filip Czernicki, prezes Zarządu FUPP, przedstawił sprawozdanie z działalności wszystkich poradni prawnych funkcjonujących w Polsce w roku akademickim 2010/2011. W dalszej kolejności miała miejsce prezentacja w formie multimedialnej poradni będącej gospodarzem konferencji. Przedstawione zostały rozwiązania organizacyjne, kierunki rozwoju oraz plany na bieżący rok akademicki.
W drugim dniu zajęcia odbywały się w dwóch grupach: pierwsza obejmowała pracowników naukowo-dydaktycznych, druga studentów. Zajęcia w pierwszej grupie rozpoczęły się krótkim wystąpieniem dra hab. Jana Olszewskiego, prof. nadzw., opiekuna poradni prawnej Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Zajęcia warsztatowe dla pracowników naukowo-dydaktycznych były zatytułowane „Warsztat nauczyciela klinicznego. Jak prowadzić, motywować i oceniać studentów” i zostały przeprowadzone przez dr Magdalenę Olczyk (Akademia Leona Koźmińskiego) oraz Tomasza Srokę (Uniwersytet Jagielloński). W czasie zajęć dyskutowano nad próbą wypracowania obiektywnych kryteriów oceny pracy studenta zaangażowanego w działalność poradni. Stanowiska dyskutujących były zbieżne – na ocenę tę powinny się składać co najmniej dwa elementy: przede wszystkim poziom merytoryczny i formalny opinii prawnej sporządzanej przez studenta oraz jego osobiste zaangażowanie w działalność poradni (liczba spraw, którymi student zajmował się w danym roku akademickim, terminowość i rzetelność), dodatkowe prace podejmowane przez studenta (np. przy organizacji konferencji, symulacji rozpraw sądowych). Kolejnym zagadnieniem była próba ustalenia kryteriów kwalifikacyjnych, jakie student powinien spełniać, aby zostać przyjęty do poradni. Wskazano m.in., że powinni to być studenci wyższych lat studiów. Jak mocno podkreślał Tomasz Sroka, od studenta winno się wymagać samodyscypliny, skrupulatności oraz wykonywania poleceń przełożonych. Biorący udział w dyskusji podkreślali, że student powinien być w miarę możliwości odporny na stres, posiadać umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach, zwłaszcza w kontaktach z klientami. Podniesiono również, że podczas rekrutacji do poradni trudno wskazać, czy kandydat dysponuje właśnie takimi umiejętnościami. Komisja rekrutacyjna nie ma bowiem pełnej możliwości weryfikacji. Stąd konieczność przeprowadzenia szkoleń dla studentów przyjętych do poradni, zwłaszcza w zakresie kontaktów z klientami i radzenia sobie ze stresem.
Zajęcia warsztatowe dla studentów zostały przeprowadzone przez prof. Delaine’a Swensona (Katolicki Uniwersytet Lubelski) oraz dra Tomasza Sieniowa (Katolicki Uniwersytet Lubelski). Ich celem było przygotowanie studentów do poradnictwa. Uczestnicy warsztatów mieli okazję zapoznać się z tzw. metodą IRAC, czyli podstawowymi zasadami budowania analizy prawnej. Omówione zostały poszczególne etapy tej metody: Issue, Rule, Analysis, Conclusion. Każdy etap podparty był odpowiednim kazusem. Najpierw studenci w grupach mieli go opracować, a później przystępowano do dyskusji ogólnej. Druga część warsztatów poświęcona była technikom skutecznego przeprowadzania negocjacji. Omówione zostały podstawowe zasady i rodzaje tych technik. Każdy uczestnik miał również możliwość przekonania się, do jakiej kategorii negocjatora byłby zakwalifikowany. Zajęcia dodatkowo były uatrakcyjnione krótkimi anegdotami prowadzącego o jego pracy w Stanach Zjednoczonych. Dało to studentom możliwość szerszego spojrzenia na problemy związane z wykonywaniem zawodów prawniczych. Studenci wyrażali ogromne zadowolenie z przeprowadzonych warsztatów. Zwrócili uwagę przede wszystkim na przyjazną atmosferę zajęć oraz na wykorzystanie przez prowadzących różnych innowacyjnych sposobów nauczania, które jeszcze bardziej przyczyniły się do wzrostu zainteresowania omawianą tematyką. W przerwie między zajęciami warsztatowymi goście mieli okazję zwiedzić siedzibę poradni prawnej organizatorów, a przy okazji również miasteczko akademickie UMCS.
W ostatnim dniu konferencji odbyło się wspólne spotkanie uczestników, na którym poszczególne poradnie prawne przedstawiały najciekawsze sprawy. Spotkanie poprowadził adw. Filip Wejman, członek Zarządu FUPP. Najpierw przedstawiciel każdej z poradni referował stan faktyczny sprawy. Później rozpoczynała się dyskusja, której celem było przedstawienie możliwych rozwiązań prawnych w omawianej sprawie. W następnej kolejności poradnia prawna, która przedstawiała sprawę, podawała jej końcowe rozwiązanie. Ostatnim punktem programu konferencji było wystąpienie Natalii Mileszyk. Przy wsparciu FUPP i Bridges Across Borders Southeast Asia Community Legal Education realizowała projekt mający na celu podniesienie wiedzy kobiet tajskich w zakresie ich praw zagwarantowanych w międzynarodowych unormowaniach. Ponadto przybliżyła ona zasady funkcjonowania programu klinicznego w Tajlandii.
Po tym wystąpieniu prezes Zarządu FUPP przedstawił plany Fundacji na najbliższy czas. Zachęcał do zgłaszania przez obecnych gości projektów, którymi Fundacja mogłaby się w przyszłości zająć. Podziękował również organizatorom konferencji za jej profesjonalne przygotowanie.
Na zakończenie organizatorzy podziękowali uczestnikom za udział w konferencji.
