Ostatnie wątki z forum
Efektywna obrona w postępowaniu przygotowawczym – prawda czy mit
Na prawo do obrony w polskim procesie karnym składa się wiele uprawnień zarówno osoby podejrzanej, jak i oskarżonej. Nasuwa się jednak pytanie, czy są one przez ustawodawcę prawidłowo sformułowane i czy rzeczywiście na każdym etapie postępowania gwarancja prawa do obrony jest zapewniona. Ostatnio Rzecznik Praw Obywatelskich podjęła trud wskazania uchybień w funkcjonowaniu tej zasady w części dotyczącej możliwości nieograniczonego kontaktu obrońcy z podejrzanym w postępowaniu przygotowawczym. W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego tymczasowo aresztowanego ze swoim obrońcą pod względem zgodności z art. 42 ust. 2 Konstytucji RP (zasadą prawa do obrony) i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, stanowiącym o możliwości ograniczenia praw i wolności jedynie w ustawie.
Przepisy procedury karnej konstruują dla osoby tymczasowo aresztowanej prawo do wyznaczenia samodzielnie bądź w praktyce przez osobę najbliższą obrońcy i korzystania z jego pomocy na każdym etapie postępowania zasadniczo pod nieobecność innych osób, w sposób nieskrępowany. Czy jednak pomoc taka może być skutecznie realizowana, jeżeli rozmowy i korespondencja klienta z obrońcą są kontrolowane i odsłuchiwane przez organy ścigania? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednak tak oczywista, jak mogłoby się to wydawać. Stanowisko w tej sprawie przedstawię w artykule.
Realizacja prawa do obrony a skuteczność działania obrońcy
Jedną z podstawowych zasad procesu karnego jest prawo do obrony. Stanowi ono przejaw zasady humanitaryzmu w postępowaniu karnym i wiąże się z upodmiotowieniem oskarżonego, który pomimo że jest oskarżanym, ma prawo do ukształtowania własnej obrony. Ta dyrektywa stanowi zasadę wyrażoną w art. 42 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis ten wskazuje, że każdy, przeciwko komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania1. Ma zatem prawo do obrony także podejrzany tymczasowo aresztowany w początkowym etapie postępowania przygotowawczego. Przejawem prawa do obrony jest między innymi swobodny kontakt osobisty i korespondencyjny podejrzanego, a następnie oskarżonego, ze swoim obrońcą w postępowaniu tak przygotowawczym, jak i jurysdykcyjnym. „Istota prawa do posiadania obrońcy i korzystania z jego pomocy sprowadza się do zapewnienia oskarżonemu kompetentnej i niezbędnej pomocy w skutecznym realizowaniu przysługujących mu praw tam, gdzie wiedza i umiejętności samego oskarżonego nie są wystarczające”2. Tak rozumiane prawo do obrony jest również gwarantowane prawem międzynarodowym, ponieważ art.14 ust. 3 lit. b i d Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych3 wskazuje, że każda osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa ma prawo do dysponowania odpowiednim czasem i możliwościami w celu przygotowania obrony i porozumiewania się z obrońcą. W tym aspekcie niewątpliwie chodzi o możliwość nieograniczonego kontaktu z obrońcą, dlatego też w demokratycznym państwie prawa taka gwarancja powinna być zapewniona na każdym etapie postępowania. Nie do przecenienia jest możliwość kontaktu klienta ze swoim obrońcą, ponieważ tylko powziąwszy wszelkie informacje w sprawie, obrońca może działać w sposób skuteczny, a zatem realizować swój obowiązek wynikający z art. 86 § 1 KPK, polegający na działaniu tylko na korzyść oskarżonego. Jeśli tak, to wymóg skutecznego działania na korzyść oskarżonego powoduje konieczność tego, aby w momencie planowania i podejmowania obrony obrońca posiadał wiedzę i informacje niezbędne do oceny ex ante skuteczności kierunku przyszłych działań. Jednym z warunków efektywności obrony jest posiadanie przez obrońcę wszelkich informacji, i to na jak najwcześniejszym etapie postępowania, tj. od wszczęcia postępowania przygotowawczego. Umożliwia to wybranie najwłaściwszej dla podejrzanego linii obrony. W polskim procesie karnym na etapie postępowania przygotowawczego w stosunku do podejrzanych tymczasowo aresztowanych ustawodawca jednakże ogranicza prawo do obrony, pomimo że ten etap postępowania jest kluczowy w procesie nie tylko dla zebrania materiałów dowodowych, ale także realizacji celów procesu karnego.
Kontakt z obrońcą przejawem prawa do obrony
W postępowaniu przygotowawczym zasada prawa do obrony przejawiająca się w możliwości swobodnego kontaktu oskarżonego ze swoim obrońcą ulega poważnemu ograniczeniu. Pomimo że porozumiewanie się tymczasowo aresztowanego z obrońcą ma zgodnie z art. 73 § 1 KPK odbywać się pod nieobecność innych osób, czyli w dyskrecji, to kolejne przepisy KPK oraz KKW przewidują, iż [...]
Autoryzacja
To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 5 zł
Dostęp przez SMS
Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 5,00 zł (6,15 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP5" na numer: 75068
Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl
