Jak rozwiązywać kazusy z prawa karnego

Anna Sitarska-Duda

Tekst pochodzi z numeru: 11 (110) listopad 2009

Artykuł pochodzi z numeru: 5 (71) maj/2005, tekst po aktualizacji.

Coraz częściej w polskim piśmiennictwie prawniczym można spotkać głosy krytykujące system edukacji prawników w Polsce. Od lat stosowanym metodom zarzuca się przede wszystkim wieloletnie kształcenie studentów oparte jedynie na wiedzy teoretycznej, oderwanej od praktyki i rzeczywistości. Student opuszczający wydział prawa po pięciu latach ciężkich studiów ma trudności z rozwiązaniem najprostszych problemów prawnych. Innymi słowy, nie jest on w stanie zastosować w praktyce zdobytej wiedzy.

Jak uczyć prawa?

Uczenie się na pamięć przepisów prawa okazuje się nieprzydatne w praktyce zawodowej. Wobec zmienności i inflacji polskiego prawa student staje bezradny. Nie jest w stanie nauczyć się wszystkiego na pamięć, a nawet jeżeli podoła temu zadaniu, jego wiedza ulega szybkiej dezaktualizacji.

W poszukiwaniu rozwiązań mogących uleczyć patologie polskiej metodyki nauczania prawa warto zwrócić uwagę na doświadczenia innych krajów. W książce „Jaka szkoła prawa”1 F. Zoll odsyła do amerykańskich wzorców case method, wykazując jej uniwersalną przydatność i skuteczność w nauczaniu prawa.

Wątpliwości może w tym przypadku budzić fakt, że zastosowanie na amerykańskich uczelniach case method nie jest przypadkowe. Wiąże się ono ściśle z tamtejszym systemem prawa, który w przeciwieństwie do kontynentalnego rozwijał się nie w ramach ustawodawstwa, lecz dzięki prawotwórczej działalności sędziów. Zatem fakt, że amerykańscy studenci uczą się norm prawnych poprzez analizowanie kazusów i orzecznictwa, wydaje się być prostą konsekwencją istnienia systemu common law.

Wskazane w tym wypadku byłoby zatem poszukiwanie doświadczeń dydaktycznych w krajach Europy kontynentalnej, których systemy prawne są zbliżone do polskiego modelu.

Dobry i dający się łatwo dostosować do polskich potrzeb wydaje się być niemiecki system nauczania prawa. Celem tegoż systemu jest wypracowanie u studenta umiejętności wyszukiwania i praktycznego zastosowania przepisów oraz samodzielnego radzenia sobie z problemami prawnymi. Powyższe umiejętności student nabywa poprzez rozwiązywanie kazusów. Metoda ta pozwala także na lepsze zrozumienie i przyswojenie zagadnień teoretycznych. Połączenie bowiem nauczania teorii z praktycznym jej zastosowaniem znacznie ułatwia zapamiętanie nawet bardzo skomplikowanych teorii prawnych. Metoda kazusowa z powodzeniem stosowana jest zarówno w nauczaniu prawa cywilnego, jak i karnego. Właśnie na tym ostatnim przykładzie w niniejszym opracowaniu zostaną przedstawione założenia metody kazusowej.

Jak niemieccy studenci uczą się rozwiązywać kazusy?

Zarówno wykłady, jak i ćwiczenia (Arbeitsgemeinschaft) nastawione są na praktyczną naukę prawa. Po krótkim wstępie teoretycznym, obejmującym najważniejsze zagadnienia dotyczące omawianego tematu, studenci otrzymują treść kilku stanów faktycznych. Ich zadanie polega na zaproponowaniu rozwiązania kazusu. Rola prowadzącego zajęcia sprowadza się do skorygowania toku myślenia studentów, a nie do przedstawienia gotowych rozwiązań problemu prawnego. Stany faktyczne dobrane są tak, aby zilustrować najważniejsze problemy i wątpliwości mogące się pojawiać w związku z omawianym zagadnieniem. Bardzo istotne wydaje się, że szczegółowe i czasem bardzo skomplikowane kwestie nie są poruszane całkowicie abstrakcyjnie, lecz zilustrowane są łatwymi do zapamiętania przykładami. Na podkreślenie zasługuje też fakt, że to studenci mają znaleźć rozwiązanie problemu prawnego. W pełni znajduje tu zastosowanie sokratejska metoda nauczania2. Nie ma tu miejsca na dobre albo złe odpowiedzi. Każda teza nadaje się do zaakceptowania, jeżeli poparta jest rozsądnymi argumentami i przepisami prawnymi.

Studenci nie są oczywiście zobowiązani do uczenia się przepisów na pamięć. Nie mogą natomiast pojawić się na wykładzie ani egzaminie bez kodeksów. Wymagana jest od nich umiejętność bezbłędnego i sprawnego posługiwania się przepisami. Każdy musi nauczyć się szybkiego odszukiwania norm prawnych. Ważne jest też, aby student znał wykładnię przepisów, zgodną z aktualnym orzecznictwem Sądu Najwyższego (Bundesgerichtshof in Strafsachen, BGHSt) oraz interpretacją jurysprudencji. Na niemieckich uniwersytetach największy nacisk kładzie się bowiem na prawidłowe dokonywanie przez studentów subsumcji. Studenci muszą znać definicje takich znamion, jak „człowiek” (np. art. 148 KK), „niebezpieczny przedmiot” (np. art. 159 KK) czy „znęcanie się” (np. art. 207 KK), aby prawidłowo dokonać oceny prawnej podanego stanu faktycznego.

Rozwiązywanie kazusów następuje według z góry ustalonego schematu3. Studenci muszą ten schemat znać i stosować. Stosowanie gotowych wzorców może się wydawać z pozoru skomplikowane. W rzeczywistości jest to jednak metoda, która bardzo ułatwia rozwiązywanie problemów prawnych, gdyż pozwala uniknąć luk i zaplątania w prawniczej logice. Rozwiązanie kazusu sprowadza się w rzeczywistości do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy i ewentualnie na jakiej podstawie prawnej można pociągnąć uczestników opisanych w stanie faktycznym zdarzeń do odpowiedzialności karnej. Innymi słowy pytanie brzmi: „Czy A popełnił przestępstwo, a jeśli tak to jakie?”. Ustalić należy zatem, czy czyn A odpowiada definicji przestępstwa.

Wspomniany schemat zbudowany został [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 2 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 2,00 zł (2,46 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP2" na numer: 72068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 6 (153) czerwiec 2014

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"