Kazusy z prawa cywilnego – część ogólna (cz. I)

Witold Borysiak

Tekst pochodzi z numeru: 02 (95) luty 2008

Niniejszym materiałem rozpoczynamy cykl kazusów poświęconych prawu cywilnemu. Każdy kazus składa się z dwóch wariantów, ponieważ często niewielka modyfikacja stanu faktycznego pociąga za sobą zupełnie odmienne rozwiązanie. Kazusów nie sposób się nauczyć na pamięć, można jedynie ćwiczyć umiejętność ich rozwiązywania, do czego serdecznie Was zachęcamy.

Kazus 1.

Stan faktyczny:

1) X i Y, będący przedsiębiorcami, zawarli umowę sprzedaży komputerów. X miał zapłacić Y cenę 10.3.2005 r. Kiedy w styczniu 2007 r. Y zażądał od niego pieniędzy, X zwodził go, twierdząc, że zapłaci na koniec miesiąca, a potem trzykrotnie w ostatniej chwili przekładał termin przelewu pieniędzy, tłumacząc się problemami z kontem bankowym. 20.3.2007 r. Y wystąpił na drogę sądową w celu odzyskania wierzytelności. X podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (por. art. 554 KC). Y twierdzi, że mimo iż upłynął termin przedawnienia, to ze względu na wcześniejsze zachowanie X podniesienie przez niego zarzutu przedawnienia powinno być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Czy ma rację?

2) Czy rozstrzygnięcie sądu byłoby inne, gdyby w tym stanie faktycznym Y zwrócił się do X z żądaniem zapłaty w kwietniu 2007 r., a ten przez swoje działania doprowadził do tego, że Y wystąpił przeciwko niemu z powództwem dopiero w lipcu 2007 r.?

Rozwiązanie:

Ad 1) Podniesienie zarzutu przedawnienia może być w okolicznościach danej sprawy uznane za nadużycie prawa z powodu jego sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 KC). Może to nastąpić wówczas, gdy osoba, przeciw której roszczenie służy rozmyślnie – celem stworzenia sobie możliwości powołania się na przedawnienie – odwiodła uprawnionego od terminowego wytoczenia powództwa, skutkiem czego roszczenie to się przedawniło. Nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia na podstawie art. 5 KC może nastąpić także w stosunkach pomiędzy profesjonalistami1. Takim przypadkiem nadużycia prawa przy podniesieniu zarzutu przedawnienia jest sytuacja występująca w niniejszym stanie faktycznym, gdyż X, działając podstępnie zwodził Y, prowadząc z nim pertraktacje ugodowe i doprowadzając do przedawnienia roszczenia. Sąd nie uwzględni więc zarzutu przedawnienia podniesionego przez X i będzie on musiał zapłacić ustaloną w umowie cenę.

Ad 2) Warunkiem dopuszczalności zastosowania przy przedawnieniu konstrukcji nadużycia prawa jest wystąpienie sytuacji, w której dłużnik swoim postępowaniem doprowadził do niewytoczenia przez wierzyciela powództwa. W tym stanie faktycznym Y zwrócił się do X z roszczeniem o zapłatę już po upływie terminu przedawnienia (dwuletni termin przedawnienia minął 10.3.2007 r.). Zachowanie X nie doprowadziło więc w żaden sposób do przedawnienia roszczenia, gdyż było ono przedawnione już wcześniej. W tej sytuacji nawet mogące być oceniane negatywnie późniejsze działania dłużnika nie powinny być uznane za wystarczające, aby zastosować konstrukcję nadużycia prawa. Ujemne następstwa niestarannego działania strony, wobec której uprawniony wykonuje swoje prawo, nie mogą być bowiem usuwane przez zastosowanie art. 5 KC. Tak więc w okolicznościach sprawy X będzie mógł skutecznie podnieść zarzut przedawnienia.

Kazus 2.

Stan faktyczny:

1) X wysłał swego 12-letniego syna Y do sklepu, aby kupił chleb, masło oraz „Gazetę Sportową”. Wręczył mu też 10 zł. Y zapomniał po drodze, co powiedział mu ojciec, i kupił paczkę cukierków oraz „Gazetę Motorową”. Ojciec, kiedy zobaczył, co kupił Y, zażądał, aby sklep zwrócił mu pieniądze, powołując się na to, że Y nie miał pełnej zdolności do czynności prawnych i umowa jest nieważna. Czy X ma rację?

2) Czy rozstrzygnięcie sprawy byłoby inne, gdyby już po wystawieniu rachunku właściciel sklepu zauważył, że Y nie wystarczy pieniędzy na zakup paczki cukierków i gazety, toteż „odłożył” dla niego te przedmioty przy kasie i kazał mu przyjść później z brakującą sumą?

Rozwiązanie:

Ad 1) Y nie [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 5 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 5,00 zł (6,15 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP5" na numer: 75068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 11 (155) listopad 2014

11 (155) listopad 2014

Dodatki specjalne

Zmiany w KPC

Prawo rzymskie

Per aspera ad astra

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"