Ostatnie wątki z forum
Logiczne podstawy prawoznawstwa
Oddajemy do rąk Czytelnika dodatek, który w zamyśle autora i wydawnictwa ma wielostronny charakter. Po pierwsze prezentuje zagadnienia dotyczące problematyki, która jest rzeczywistym przedmiotem zainteresowania prawnika z zakresu wiedzy logiki, bez względu na to, jaki obszar prawoznawstwa jest przez niego uprawiany, i bez względu na to, czy jest teoretykiem, czy praktykiem oraz w jakim obszarze stosowania prawa się specjalizuje. Po drugie wydobywa i porządkuje materiał z zakresu wiedzy logiki, który w większości podręczników pod ogólną nazwą „Logika dla prawników” jest traktowany bardzo pobieżnie albo w ogóle nie występuje, a stanowi autentyczne pole do namysłu, pracy i refleksji w nauce prawa.
Tytułem wstępu
Notabene należy ubolewać nad faktem posługiwania się nazwą „logika dla prawników” czy „logika prawnicza”, gdyż sugeruje ona istnienie jakiejś szczególnej logiki, którą posługuje się szczególny rodzaj ludzki, zwany prawnikami. Ani jedno, ani drugie nie ma miejsca. Nie ma jakiegoś szczególnego rodzaju rozumowania, które dane jest wybranym i wykracza poza tradycyjny aparat logiki formalnej. Specyfika polega tylko na tym, że fundamentem pracy prawnika jest język naturalny i wyrażona w nim normatywność, czyli projektowana przez prawodawcę rzeczywistość. Ze względu na nośnik tej projekcji, czyli język naturalny, powstają spory treściowe, które notorycznie wpisane są w zjawisko społeczne zwane kulturą i wszelkie jej twory. Powstaje zatem sytuacja interpretacji, która jest właściwym polem działania prawnika, a nie jest specyficzna dla logiki formalnej. Jeśli dokona się uznania pewnych treści (oczywiście owo uznanie nigdy nie może być formalizowane, bo zakłada preferencje aksjologiczne), to wyprowadzenie konsekwencji, czyli wnioskowanie (rozumowanie), jest zawsze jedno – logiczne. Innymi słowy po dokonaniu uznania pewnych zdań w danym modelu normatywnym każdemu z rozumowań można nadać określoną formę logiczną. Dlatego należy postulować, aby mówić o logicznych podstawach prawoznawstwa, a nie o logice prawniczej czy logice dla prawników.
Logika będąca przedmiotem nauczania akademickiego kierunków humanistycznych a w szczególności prawa może być traktowana jako przekazywanie informacji o tej dziedzinie wiedzy wraz z treningiem intelektualnym, co jest głównie charakterystyczne dla materiału obejmującego rachunki logiczne (logika formalna). Może być również traktowana jako przekazywanie informacji o logicznych podstawach prawoznawstwa wraz ze wskazaniem obszarów działania owych logicznych podstaw. Każde z tych ujęć jest istotne, ale obserwacje pokazują, że nauczanie akademickie na wydziałach prawa preferuje ujęcie pierwsze.
Materiał zawarty w niniejszym dodatku uwypukla ujęcie drugie, nie zapominając o ogromnej i fundamentalnej wartości tego pierwszego. Ambicją naszej prezentacji jest jedynie wyraźne uzmysłowienie przyszłym (oraz obecnym) prawnikom i administratywistom tych szczególnych logicznych podstaw wiedzy, która jest przedmiotem ich zainteresowania. Nie tylko to skłoniło nas do zaprezentowania treści niniejszego dodatku, ale również (niestety zapoznane) zmiany w traktowaniu zagadnień logicznych w ciągu kilkudziesięciu ostatnich lat. Zmiany te w znacznym stopniu wpływają na przeformułowanie zagadnienia wiedzy w ogóle, a związane są z prowadzonymi od początku ubiegłego stulecia badaniami nad językiem i tzw. zachowaniami językowymi – te zaś niewątpliwie stanowią przedmiot zainteresowania prawnika. Pokutujące od tysiącleci oddzielenie funkcji semantycznej i pragmatycznej oraz traktowanie języka (wypowiedzi) głównie z punktu widzenia analizy syntaktyczno-semantycznej, czyli konstruowania logiki wyłącznie na zdaniu oznajmującym, spowodowało, że wiele problemów istotnych dla teorii wiedzy i logiki w ogóle nie mogło przynieść pożądanych efektów i stanowić uzasadnienia rozwiązań w obszarze prawoznawstwa. Wydobycie na światło dzienne przez współczesną logikę szczególnej właściwości aktu językowego, jaką jest jego nie tylko przedstawieniowa (referencyjna), ale też sytuująca się na tym samym poziomie „ważności” funkcja dokonawcza (performatywna), pozwoliło dostrzec, że na niektóre tradycyjnie ujmowane zagadnienia należy spojrzeć z całkiem innego punktu widzenia (tak jak choćby na problematykę związaną z zagadnieniem prawdy i wartości logicznej normy prawnej oraz wnioskowań prawniczych).
Treść niniejszego dodatku stanowi uzupełnienie cennego materiału zawartego w dodatku „Logika” (EP, styczeń 2008), wspólnie wyczerpując znaczny fragment wiedzy z dziedziny logicznych podstaw prawoznawstwa.
Usystematyzowanie zagadnień stanowiących przedmiot logiki
Tradycyjnie wyróżnia się trzy centralne tematy, wokół których skupia się problematyka logiki. Pierwszym z nich jest zagadnienie jasnego, konsekwentnego, ścisłego i uporządkowanego myślenia i mówienia (semiotyka), drugim zagadnienie poprawnego wnioskowania (logika formalna), a trzecim określenie warunków należytego uzasadniania wypowiadanych twierdzeń (teoria nauki). Jest to klasyfikacja przyjmująca za kryterium specyfikę zagadnień stanowiących przedmiot zainteresowania tej dziedziny wiedzy. Oczywiście jest to jeden z wielu możliwych sposobów klasyfikacji, ale z punktu widzenia porządkowania wiedzy logicznej dla problematyki prawoznawstwa jest on [...]
Autoryzacja
To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 9 zł
Dostęp przez SMS
Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 9,00 zł (11,07 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP9" na numer: 79068
Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl
