Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa, higieny pracy i ochrony zdrowia- część I

Karina Leszczyńska

Tekst pochodzi z numeru: 5 (107) maj 2009

Bezpieczeństwo i higiena pracy to terminy przywoływane powszechnie w przepisach prawa pracy. Mają rangę konstytucyjną1, są jedną z podstawowych zasad prawa pracy – art. 15 KP (tzw. zasada prawa pracy w znaczeniu normatywnym) – oraz elementarnym obowiązkiem pracodawcy – art. 94 pkt 4 KP. Ustawodawca poświęcił im także Dział X KP.

Celem opracowania będzie zatem przybliżenie czytelnikom obowiązków pracodawcy w zakresie BHP, omówienie zasad dotyczących bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia pracowników, a także wykazanie powszechności oraz złożoności problemu. Analizie poddane zostaną zarówno odpowiednie przepisy KP, jak i podstawowe w tym zakresie ustawy i rozporządzenia.

Pojęcie bezpieczeństwa i higieny pracy

Mówiąc o bezpieczeństwie pracy językiem potocznym, mamy na myśli stan niepowodujący zagrożenia, kojarzący się ze spokojem i pewnością. W słowniku znajdziemy definicję bezpieczeństwa pracy jako zespołu warunków zapewniających wyeliminowanie lub maksymalne ograniczenie ujemnego wpływu środowiska pracy na organizm pracujących2. Według leksykalnego ujęcia, higiena to nauka o utrzymaniu, sprzyjaniu zdrowiu i zapobieganiu chorobom. Bada wzajemne relacje pomiędzy organizmem a środowiskiem naturalnym i opracowuje normy i procedury działania, które mają stworzyć optymalne warunki życia i samopoczucia człowieka3. Celem higieny pracy (tzw. higieny przemysłowej) jest unikanie szkodliwych dla zdrowia warunków pracy, zaś przedmiotem są wszelkie czynniki obciążające na stanowisku pracy, tj. czynniki fizyczne, w tym: hałas, oświetlenie, wentylacja, substancje niebezpieczne, czynniki chemiczne, czynniki biologiczne itp. Stąd także troską ustawodawcy, a w wymiarze wewnątrzzakładowym pracodawcy, będzie m.in. stosowanie przez pracowników profilaktycznych środków technicznych, środków w zakresie medycyny pracy, utrzymanie w czystości stanowiska pracy, sprzętu używanego w pracy oraz odzieży roboczej.

Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP są regulowane nie tylko w KP, ale również w przepisach pozakodeksowych, głównie w rozporządzeniach4. Pracodawcy jednak często nie znają ww. przepisów, zapominają o ich stosowaniu lub też celowo decydują się na ich łamanie. Skutkiem takich praktyk jest stwarzanie zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników, co potwierdzają statystyki wypadkowe5. W mniejszości są nadal pracodawcy, którzy zainwestowali w ergonomiczne miejsca pracy, stawiając na komfort i bezpieczeństwo środowiska pracy, a realiom polskim wciąż obca jest zasada, że: lepiej zapobiegać, niż leczyć.

Problematyka bezpieczeństwa i higieny pracy odżyła dość nie­chlub­nie za sprawą ostatniej nowelizacji przepisów KP z 18.1.2009 r.6 i implementacji dyrektywy Rady nr 89/391/EWG z 12.6.1989 r.7

Odpowiedzialność pracodawcy za stan BHP po nowelizacji przepisów KP

Podstawowe obowiązki pracodawcy w tym zakresie zapisane zostały w Dziale X KP zatytułowanym „Bezpieczeństwo i higiena pracy”. Kodeks Pracy wyznacza tylko ogólne zasady BHP, natomiast ich skonkretyzowanie zawarte zostało w kilkudziesięciu aktach wykonawczych. Ustawodawca już w pierwszym przepisie rozpoczynającym Dział X (art. 207 KP) zaznaczył, że odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy ponosi pracodawca. Zaakcentowanie odpowiedzialności pracodawcy w tym względzie jest wynikiem zmian przepisów KP, które weszły w życie 18.1.2009 r. Oznacza to, że odpowiedzialność pracodawcy za stan BHP jest niezależna od powierzenia tych obowiązków komisji BHP, służbie BHP czy innej osobie kierującej pracownikami. Stąd za zły stan maszyn i urządzeń, niezapewnienie odpowiednich warunków sanitarnych oraz niedostarczenie np. środków ochrony indywidualnej odpowie przed właściwym organem PIP, PIS lub sądem pracy pracodawca. Powierzenie zaś realizacji zadań i pieczy nad warunkami BHP wyznaczonym pracownikom w żaden sposób nie zmniejszy zakresu odpowiedzialności pracodawcy. W przypadku wyznaczenia przez pracodawcę osoby odpowiedzialnej za stan BHP w zakładzie pracy podmiot zatrudniający może jedynie wyciągnąć konsekwencje służbowe wobec swego pracownika lub zespołu odpowiedzialnego za stan BHP (komisja, służba BHP).

Należy podkreślić, że pomimo rozszerzenia katalogu obowiązków pracodawcy zawartych w art. 207 KP nie są to zmiany spektakularne. W praktyce są to wyłącznie ogólne zalecenia, do których musieli się stosować pracodawcy także przed zmianą przepisów. Zaakcentowano natomiast zasadę, zgodnie z którą działania podejmowane przez pracodawcę w zakresie BHP nie mogą obciążać finansowo pracowników.

Pracodawca, będąc zwierzchnikiem w procesie pracy, ma organizować pracę z wykorzystaniem zdobyczy nauki i techniki w taki sposób, by jednocześnie chronić zdrowie i życie pracowników. Powinien więc [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 5 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 5,00 zł (6,15 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP5" na numer: 75068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 6 (153) czerwiec 2014

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"