Opinia biegłych w postępowaniu cywilnym

Dr Agnieszka Góra-Błaszczykowska

Tekst pochodzi z numeru: 1 (67) styczeń 05

Niemożliwe byłoby, aby sąd oparł wyrok w sprawie o ubezwłasnowolnienie tylko na dowodach np. z przesłuchania świadków, z pominięciem opinii biegłego lekarza psychiatry. W niektórych sprawach, ze względu na ich rodzaj, jedynym wręcz dowodem przeprowadzonym w sprawie jest dowód z opinii biegłego odpowiedniej specjalizacji. Na sądach spoczywa obowiązek doboru biegłych bezstronnych i będących wybitnymi specjalistami w reprezentowanej przez siebie dziedzinie nauki, techniki, sztuki, rzemiosła lub innej umiejętności. Tylko nieprzypadkowy, przemyślany dobór biegłych do sporządzenia opinii w konkretnej sprawie zagwarantuje wydanie prawidłowego orzeczenia, uwzględniającego najnowsze osiągnięcia współczesnej myśli ludzkiej.

UWAGI OGÓLNE

Dowód z opinii biegłych jest jednym z kilku znanych kodeksowi postępowania cywilnego środków dowodowych. W. Broniewicz wyróżnia osiem środków dowodowych: dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych, oględziny, przesłuchanie stron, grupowe badanie krwi, przyrządy utrwalające albo przenoszące obrazy lub dźwięki, środki dowodowe nienazwane1. W postępowaniu w konkretnej sprawie sąd może wykorzystać jeden, kilka albo wszystkie znane procedurze cywilnej środki dowodowe. Jakie to będą środki, decyduje sąd, kierując się stanem sprawy, jej rodzajem oraz wnioskami stron.

Znaczenie dowodu z opinii biegłego w postępowaniu sądowym trudno przecenić. Coraz częstsze korzystanie przez sądy z tego środka dowodowego to z jednej strony naturalna konsekwencja postępującej specjalizacji różnych dziedzin życia społecznego oraz rozwoju nauki, zaś z drugiej strony to następstwa dążenia przez sądy do jak najwszechstronniejszego ustalenia okoliczności faktycznych2.

Oczywiście, opinię biegłego należy traktować z pewną dozą krytycyzmu, choćby z tej przyczyny, że również poznanie biegłego może być zawodne. Nauka, również ta wprzęgana w służbę wymiaru sprawiedliwości, nie tyle odkrywa pewność („jak jest”), ile dzięki wnikliwości i wszechstronności metod badawczych ujawnia nowe punkty widzenia3.

Podkreślenia wymaga, że prywatne ekspertyzy opracowane na zlecenie stron, czy to w toku procesu, czy jeszcze przed jego wszczęciem, należy traktować w razie przyjęcia ich przez sąd orzekający jako wyjaśnienia stanowiące poparcie stanowiska stron, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych. Nie są one dowodami w sprawie. Jeżeli w sprawie, mimo złożenia przez strony prywatnych ekspertyz, istotnie zachodzi potrzeba wyjaśnienia okoliczności sprawy z punktu widzenia wymagającego wiadomości specjalnych, sąd powinien, według zasad unormowanych w KPC, dopuścić dowód z opinii biegłego4.

Opinia pozasądowa - choćby była sporządzona przez stałego biegłego sądowego - nie stanowi bowiem dowodu w rozumieniu art. 278 i nast. KPC. Niemniej jednak, jeżeli biegły powołany przez sąd opinię pozasądową kwestionuje - rzeczą sądu jest krytyczne rozważenie argumentacji obu opinii5. Słusznie zauważył SN w wyroku z 8.11.19766, że jeżeli osoba, która z racji posiadanych wiadomości specjalnych ma spostrzeżenia niedostępne dla innych osób (np. lekarz leczący chorego), powinna z reguły być słuchana w charakterze świadka, a funkcję biegłego należy powierzyć innej osobie, która z faktami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy poprzednio się nie zetknęła.

II. ZNACZENIE DOWODU Z OPINII BIEGŁYCH

W razie potrzeby procesowej sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego z każdej dziedziny nauki, techniki, sztuki, rzemiosła lub innej umiejętności. O tym, czy i jakiej specjalności biegłego dopuścić, decyduje sąd, posiłkując się wnioskami stron. Sąd nie może odmówić dopuszczenia dowodu z opinii biegłego tylko dlatego, że z danej dziedziny biegłych wcześniej nie dopuszczano albo że zdaniem sądu dana specjalność nie istnieje lub jej istnienie jest kwestionowane.

Zgodnie z treścią art. 278 § 1 KPC w sprawach wymagających wiadomości specjalnych sąd, po wysłuchaniu wniosków stron co do liczby biegłych i ich wyboru, może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii.

Wiadomości specjalne mogą dotyczyć różnych dziedzin nauki, techniki, sztuki, rzemiosła lub innych umiejętności, za wyjątkiem prawa, w myśl zasady: iura novit curia7. Jednakże, na podstawie art. 1143 § 3 KPC, celem stwierdzenia treści obcego prawa i obcej praktyki sądowej sąd może zasięgnąć opinii biegłych. Stosownie do treści § 1 cytowanego przepisu, gdy zachodzi potrzeba zastosowania przez sąd polski prawa obcego, sąd może zwrócić się do Ministra Sprawiedliwości o udzielenie tekstu tego prawa oraz o wyjaśnienie obcej praktyki sądowej.

W sformułowaniu z art. 278 § 1 KPC mówiącym, że przedmiotem opinii mają być wiadomości specjalne, nie mieści się wymaganie, aby wiadomości specjalne musiały mieć charakter wiadomości naukowych, tzn. wiadomości dających się zakwalifikować w ramach określonej dyscypliny naukowej8.

Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego nie jest zależna od jakiegoś z góry ustalonego wykazu dziedzin, które obejmują wiadomości specjalne. Dlatego nie można a limine wyłączyć

[...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 5 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 5,00 zł (6,15 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP5" na numer: 75068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 6 (153) czerwiec 2014

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"