Podatki obrotowe – istota i rodzaje

Anna Szewczyk, Piotr Zapadka

Tekst pochodzi z numeru: 01 (85) styczeń 2007

W numerze 6/2006 „Edukacji Prawniczej” scharakteryzowaliśmy konstrukcję podatku od towarów i usług (VAT). W niniejszym wydaniu EP przybliżamy istotę innych podatków obrotowych: podatku akcyzowego, od czynności cywilnoprawnych oraz od gier. Cykl artykułów o podatkach zakończymy przedstawieniem najciekawszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z zakresu prawa podatkowego – ale o tym przeczytacie w lutym.

Wprowadzenie

Podatki obrotowe są typem podatków utożsamianych z przychodem. Ich przedmiotem jest obrót, czyli kwota uzyskana lub należna za wykonane świadczenie.

Najczęściej pojęcie obrotu jest utożsamiane z obrotem pomiędzy podmiotami gospodarczymi, ale pojęcie to możemy odnosić także do obrotu finansowego, jak i prawnego.

Przykład:
Dwaj przedsiębiorcy postanawiają dokonać transakcji handlowej, której przedmiotem ma być kupno 1 tony cukru (obrót gos­po­darczy). W tym celu zawierają umowę sprzedaży (obrót prawny, inaczej: cywilnoprawny), której przedmiotem jest sprzedaż 1 tony cukru za kwotę 1000 zł (obrót finansowy).

Obecnie podatki obrotowe to faktycznie podatki konsumpcyjne, które obciążają nie tylko przychód, ale przede wszystkim dochód czy majątek podmiotów, które ponoszą określone wydatki. Są one opłacane wraz z ceną za dany towar lub usługę. Przy opodatkowaniu wydatków często się zdarza, że kto inny jest ustawowo zobowiązany do uiszczenia podatku, a kto inny ponosi jego eko­nomiczny ciężar. Z reguły przy podatkach konsumpcyjnych formalnie płaci je wytwórca i (lub) handlowiec, a w rzeczywistości ich ciężar ponosi nabyw­ca towaru i (lub) usługi, gdyż podatek wkalkulowany jest w cenę. Przykła­dami typowych podatków kon­sumpcyjnych są obowiązujące obecnie w Pol­sce: podatek od towarów i usług, podatek akcyzowy, podatek od gier oraz − choć nie jest to już czysta postać podatku konsumpcyjnego − podatek od czynności cywilnoprawnych.

Współcześnie możemy podzielić podatki obrotowe na trzy rodzaje:

  1. ogólny (powszechny) podatek obrotowy, np. VAT,
  2. specjalne podatki obrotowe obciążające określone dobra, np. podatek akcyzowy,
  3. podatki obrotowe od przenoszenia wartości majątkowych, np. podatek od czynności cywilnoprawnych1.

W niniejszym artykule dokonamy charakterystyki trzech podatków obrotowych:

  1. akcyzowego,
  2. od gier,
  3. od czynności cywilnoprawnych.

Podatek akcyzowy

1. Charakterystyka ogólna

Podatek akcyzowy, czyli popularna akcyza, jest jednym z podatków pośrednich, nakładanym selektywnie na towary konsumpcyjne, paliwa płynne oraz różne artykuły luksusowe, np. samochody. Jego kwota podwyższa cenę płaconą przez nabywcę. Znana była już w starożytności, obciążano nią również towary pierwszej po­trzeby, np. sól, cukier, co świadczyło o jej fiskalnym charakterze. Współcześnie przedmioty opodatkowania akcyzą świadczą o jej pozafiskalnym charakterze i aktywnej roli w polityce gospodarczej. Jej celem może być dążenie do ograniczenia konsumpcji nie­których dóbr, np. alkoholi i tytoniu ze względów zdrowotnych czy paliw płynnych ze względu na wyczerpywanie się ich rezerw, lub wspomaganie redystrybucyjnej funkcji podatków pośrednich, jeśli chodzi o towary luksusowe. Akcyza jest typowym podatkiem, jeśli chodzi o gospodarkę rynkową, zwłaszcza wysoko rozwiniętą. W Polsce wprowadzono ją po­nownie dopiero w 1993 r., wcześniej istniała w okresie międzywojennym.

Podatek akcyzowy nie spełnia już funkcji daniny od luksusu, obecnie kryterium, za pomocą którego zalicza się towary do wyrobów akcyzowych, jest wysoka akumulacja zysku, przejmowana w dużej części za pośrednictwem tego podatku przez Skarb Państwa.

Podatek akcyzowy jest podatkiem jednokrotnym (jednofazowym), czyli pobieranym w jednej fazie obrotu. W odróżnieniu do podatku od wartości dodanej podatek akcyzowy nie podlega w zasadzie zwrotowi ani potrąceniu.

Akcyza jest podatkiem pośrednim, nakładanym na wytwórcę lub sprzedawcę, ale dalej jest przerzucany na konsumenta, gdyż stanowi element ceny wyrobu akcyzowego włączony w tę cenę.

Podatek akcyzowy jest podatkiem selektywnym, obciążającym wybrane towary lub wyroby. Ze względu na rodzaj artykułów opodatkowanych akcyzami można wyróżnić:

  • podatek od artykułów pierwszej potrzeby, np. paliwa naturalne,
  • podatek od artykułów zbytecznych, np. alkohol, tytoń,
  • opodatkowanie artykułów luksusowych, np. futra czy perfumy.

Funkcjonowanie podatku akcyzowego w Polsce reguluje ustawa z 23.1.2004 r. o podatku akcyzowym2.

2. Przedmiot opodatkowania

Opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności określone enumeratywnie w AkcyzaU:

  • produkcja wyrobów akcyzowych zharmonizowanych;
  • wyprowadzenie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych ze składu podatkowego;
  • sprzedaż wyrobów akcyzowych na terytorium kraju;
  • eksport i import wyrobów akcyzowych;
  • nabycie wewnątrzwspólnotowe i dostawa wewnątrzwspólnotowa;
  • powstanie nadmiernych ubytków lub zawinionych niedoborów.

 

Eksport – wywóz wyrobów akcyzowych z terytorium kraju poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej, potwierdzony przez graniczny urząd celny państwa członkowskiego, z którego dokonano faktycznego wyprowadzenia tych wyrobów poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej; nie jest eksportem wywóz tych wyrobów, jeżeli są oznaczone znakami akcyzy.

Import – przywóz wyrobów akcyzowych z terytoriów państw trzecich na terytorium kraju.

Dostawa wewnątrzwspólnotowa – przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego.

Nabycie wewnątrzwspólnotowe – przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju.

Skład podatkowy – miejsce określone w zezwoleniu wydanym przez właściwego naczelnika urzędu celnego, podlegające szcze­gólnemu nadzorowi podatkowemu na podsta­wie przepisów o służbie celnej, gdzie wyroby akcyzowe zharmonizowane są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy i mogą być poddane czynnościom zgodnie z ustalonymi wa­runkami.

Podstawowe znaczenie dla opodatkowania ma pojęcie [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 5 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 5,00 zł (6,15 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP5" na numer: 75068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 10 (154) październik 2014

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"