Prawo międzynarodowe publiczne

Dr Izabela Kraśnicka*, dr Iwona Wrońska*

Tekst pochodzi z numeru: 6 (126) czerwiec 2011

Opracowanie, które przedstawiamy, ma charakter bardzo podstawowego streszczenia najważniejszych zagadnień prawa międzynarodowego publicznego (z pominięciem międzynarodowego prawa ochrony środowiska i prawa konfliktów zbrojnych). Należy je traktować jako miniskrypt lub, jak kto woli, „pigułkę w pigułce”. Forma pytań i odpowiedzi może się okazać pomocna przy powtórce materiału przed egzaminem, ale opracowanie to na pewno nie powinno służyć jako główne źródło wiedzy. Odpowiedzi na pytania powstały na podstawie literatury podanej na końcu.

1. Wskaż cechy charakterystyczne prawa międzynarodowego publicznego.

Prawo międzynarodowe publiczne to system norm prawnych regulujących stosunki między podmiotami tego prawa. Jest to system specyficzny, a do jego cech charakterystycznych należą:

a) brak zorganizowanego systemu środków przymusu (patrz pytanie 2),

b) brak obowiązkowego sądownictwa (jurysdykcja Między­naro­do­wego Trybunału Sprawiedliwości – MTS – jest fakultatywna i zależy od woli poszczególnych państw),

c) brak centralnego ustawodawcy (normy prawa międzynarodowego tworzone są przez podmioty tego prawa – przede wszystkim państwa, które są jednocześnie ich adresatami),

d) brak klasycznej hierarchii źródeł prawa (ius cogens to normy najwyższe, pozostałe są na tym samym poziomie i muszą być zgodne z ius cogens; patrz pytanie 3).

2. Jakie rodzaje sankcji rozróżnia się w prawie międzynarodowym?

W prawie międzynarodowym występują sankcje trojakiego rodzaju:

a) sankcje natury psychologicznej (stwierdzenie naruszenia i podanie informacji opinii publicznej, potępienie na arenie międzynarodowej),

b) sankcje zorganizowane (podejmowane zwykle przez organizacje międzynarodowe, np. wykluczenie z organizacji),

c) sankcje natury odwetowej, w tym: retorsje, czyli działania zgodne z prawem międzynarodowym (np. zakaz wstępu przedstawicieli państwa na dane terytorium), represalia, czyli działania niezgodne z prawem międzynarodowym (np. zatrzymanie statków w portach), oraz embargo.

3. Określ rodzaje i hierarchię norm w prawie międzynarodowym.

Normami stojącymi na czele hierarchii w prawie międzynarodowym są tzw. normy ius cogens, czyli normy bezwzględnie obowiązujące. Zgodnie z art. 53 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 1969 r. norma taka to przyjęta przez całą społeczność międzynarodową norma, od której nie ma uchyleń, która obowiązuje bezwzględnie, a może być zmieniona tylko normą o tym samym charakterze. Nie istnieje sformalizowany katalog norm ius cogens; należą do nich np. zakaz agresji, prawo do samostanowienia.

Pozostałe normy prawne mają moc równorzędną, wynikającą z woli państw członkowskich.

Normy prawa międzynarodowego publicznego podzielić można ze względu na ich zasięg na:

a) normy o charakterze partykularnym, w tym: wielostronne (obowiązujące określoną grupę państw, np. prawo regionalne) i dwustronne,

b) normy o charakterze powszechnym – np. Karta Narodów Zjednoczonych.

4. Scharakteryzuj wzajemny stosunek prawa międzynarodowego publicznego i prawa wewnętrznego na przykładzie Polski.

Do podstawowych teorii związanych z relacją prawo międzynarodowe – prawo wewnętrzne należą monizm i dualizm. Monizm zakłada, że prawo międzynarodowe i prawo wewnętrzne tworzą jeden system prawny (z prymatem prawa międzynarodowego lub prymatem prawa wewnętrznego), a dualizm – że prawo międzynarodowe i prawo wewnętrzne to dwa oddzielne systemy (skrajny dualizm zakłada, że brak między nimi jakichkolwiek punktów stycznych, umiarkowany, że na pewnych płaszczyznach te systemy się nakładają).

Konstytucja RP w art. 9 stanowi: Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. W art. 91 natomiast określa miejsce prawa międzynarodowego w systemie źródeł prawa polskiego, stanowiąc, że: ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie uzależnione jest od wydania ustawy. Z kolei umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ma pierwszeństwo przed ustawą w razie kolizji. Dodatkowo, jeżeli wynika to z ratyfikowanej umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo stanowione przez organizację jest stosowane bezpośrednio i ma pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

5. Wymień zasady prawa międzynarodowego i określ ich charakter prawny.

Zasady prawa międzynarodowego określone są m.in. w Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 2625(XXV) z 24.10.1970 r.: Deklaracja zasad prawa międzynarodowego dotyczących przyjaznych stosunków i współdziałania państw zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych.

Akt ten formalnie nie ma mocy wiążącej, ale ze względu na specyfikę materii, którą reguluje, traktuje się go jako tzw. soft law (patrz pytanie 6).

Do zasad prawa międzynarodowego, traktowanych równolegle jako normy ius cogens, zalicza się: [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 9 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 9,00 zł (11,07 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP9" na numer: 79068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata

Nowy EP 5 (134) maj 2012

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

Sonda

Jak Wam się podoba nasz nowy portal?

  • Jest super
  • Może być
  • Mógłby być lepszy
  • Ujdzie w tłumie
  • Taki sobie
  • To mieliście jakąś inną stronę?
  • Nie mam zdania
  • Nie podoba mi się
  •