Przedawnienie roszczenia o odsetki za opóźnienie

Zofia Zawadzka, Piotr Lachowicz

Tekst pochodzi z numeru: 01 (94) styczeń 2008

Problematyka przedawnienia roszczenia o odsetki wielokrotnie była przedmiotem orzecznictwa Sądu Naj­wyższego. Co więcej, w tym zakresie wydawane były sprzeczne ze sobą rozstrzygnięcia. Podstawowy problem koncentruje się wokół pytania, w jakim terminie przedawnia się roszczenie o odsetki, szcze­gólnie w sytuacji, gdy termin przedawnienia roszczenia głównego jest krótszy niż trzy lata. Na wstępie warto więc wyjaśnić w zarysie obie instytucje – odsetki i przedawnienie – oraz przybliżyć, skąd biorą się tak różne stanowiska i co jest tego przyczyną. Od przyjętego bowiem założenia zależy odpowiedź na postawione wyżej pytanie.

Odsetki

Kodeks cywilny nie definiuje pojęcia odsetek. W doktrynie przyjmuje się jednak, że odsetki to swoiste wynagrodzenie za możliwość korzystania z cudzych pieniędzy lub innych zamiennych rzeczy ruchomych albo że jest to wynagrodzenie za obracanie własnymi pieniędzmi, ale w cudzym interesie (odsetki kapitałowe zwane zwykłymi).

Ponadto odsetki mogą pełnić rolę odszkodowawczą lub na­wet represyjną (odsetki za opóźnienie). Przewidziane jest to w art. 481 § 1 KC, który stanowi, że: „jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi”. Jest to więc pewnego rodzaju sankcja za nieterminowe wykonywanie zobowiązań i jednocześnie quasi-odszkodowanie dla wierzyciela.

Przepisy prawa cywilnego nie przewidują generalnego obowiązku płacenia odsetek. Każdorazowo więc musi istnieć określona podstawa do ich naliczania, ponieważ odsetki nie mogą wynikać ze zwyczaju.

Źródłem odsetek są zazwyczaj:

  • czynności prawne (najczęściej umowy, ale także czynności jednostronne),
  • przepisy samej ustawy, ale również obowiązek zapłaty odsetek może wynikać
  • z orzeczenia sądu lub
  • decyzji określonego organu.

Strony zawierające umowę – zgodnie z dyspozycją art. 3531 KC ustanawiającego zasadę swobody umów – mogą ułożyć stosunek prawny według własnego uznania. To samo dotyczy wprowadzenia do umowy obowiązku płacenia odsetek. Wysokość odsetek w zasadzie zależy od uznania stron, jednakże ich maksymalna wysokość jest określona w art. 359 § 21 i § 22 KC.

Przedawnienie

Niewątpliwie upływ czasu jest w polskim prawie cywilnym zdarzeniem prawnym. Szereg przepisów Kodeksu cywilnego łączy z upływem czasu skutek w postaci nabycia lub utraty prawa podmiotowego. Instytucją, z którą należy kojarzyć upływ czasu, jest przedawnienie. Obowiązujące dziś polskie prawo cywilne nie posługuje się staropolskim zwrotem „dawność” dla określenia zbiorczego takich instytucji, jak: zasiedzenie, przemilczenie, terminy zawite oraz wspomniane wyżej przedawnienie. Instytucje te regulują skutki prawne niewykonywania uprawnień przez czas określony w ustawie. Ogólna regulacja przedawnienia została umieszczona przez polskiego ustawodawcę w art. 117–125 KC. Należy zatem stwierdzić, że regulacja kodeksowa nie ma zastosowania do stosunków prawnych, w których przedawnienie zostało uregulowane odmiennie przez ustawę lub ratyfikowaną umowę międzynarodową. Ratio legis instytucji przedawnienia jest powszechnie znane. Sąd Naj­wyższy stwierdził, że przepisy ją regulujące mają na celu stabilizację stosunków prawnych oraz gwarantują pewność obrotu. Inną funkcją instytucji przedawnienia jest zdyscyplinowanie kontrahentów w obrocie gospodarczym cechującym się profesjonalizmem, jak również wielością czynności prawnych oraz szybkością ich dokonywania. Reasumując, należy stwierdzić, że funkcja instytucji przedawnienia spełnia [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 3 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 3,00 zł (3,69 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP3" na numer: 73068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 11 (155) listopad 2014

11 (155) listopad 2014

Dodatki specjalne

Zmiany w KPC

Prawo rzymskie

Per aspera ad astra

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"