Ostatnie wątki z forum
Wielowymiarowy charakter akcji*
Współczesne rozumienie pojęcia akcji – jako ułamka kapitału zakładowego spółki akcyjnej, z którym związane są prawa i obowiązki akcjonariusza wobec spółki1 – mimo powstania pierwowzorów spółek akcyjnych już w początkach XV w., a później w XVII w., ukształtowało się dopiero na początku XIX w. w Anglii i było spowodowane przyjęciem w tym państwie aktów prawnych, które pozwalały na tworzenie spółek akcyjnych metodą normatywną2. Oznaczało to, że obok tworzenia spółek akcyjnych na podstawie aktu króla lub parlamentu można było zakładać spółki akcyjne bez specjalnego zezwolenia, w drodze wpisywania ich do jednego ogólnokrajowego rejestru, po uprzednim spełnieniu wymogów przewidzianych w odpowiednich aktach prawnych3.
Wprowadzenie
W Polsce pierwszą jednolitą regulacją prawną dotyczącą prawa akcyjnego było rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22.3.1928 r. – Prawo o spółkach akcyjnych (Dz.U. Nr 39, poz. 383 ze zm.), które bez większych zmian inkorporowano do Kodeksu handlowego z 1934 r.4
Pierwotne znaczenie akcji odnosiło się jedynie do rozumienia jej jako matematycznie określonej wielkości wyrażającej prawa wspólnika w spółce5. Współcześnie pojęcie „akcja” ma natomiast charakter wielowymiarowy, ponieważ jest ono zarówno określeniem praw akcjonariusza przysługujących mu względem spółki, dokumentu nośnika praw w niej inkorporowanych, jak i papieru wartościowego.
Celem niniejszego artykułu jest zwięzłe przybliżenie złożonej specyfiki zagadnień związanych z pojęciem „akcja”, tak aby ułatwić studentom zrozumienie tej niełatwej materii, nieodłącznie związanej ze studiowaniem prawa handlowego.
Pojęcie akcji
Analizę zagadnień związanych z wielowymiarowością akcji należy rozpocząć od jej zdefiniowania. Jak już zostało to zaznaczone we wstępie, wielowymiarowy charakter akcji przejawia się w określeniu jej kilkoma znaczeniami, które wynikają wprost z regulacji KSH. Akcja w prawie spółek może być bowiem rozumiana jako6:
1) ułamek kapitału zakładowego wynikający z podziału wysokości tego kapitału przez ilość akcji (art. 302 KSH),
2) ogół praw służących akcjonariuszowi względem spółki, wyjątkowo także jego obowiązków (art. 333 KSH),
3) jako wystawiony przez spółkę dokument, który ucieleśnia ogół praw akcjonariusza (art. 328, 331 § 2,3 KSH).
Mimo braku bezpośredniego uregulowania w KSH akcja jest również papierem wartościowym, który powstaje z chwilą wydania akcjonariuszowi dokumentu akcji, uprzednio sporządzonego przez spółkę. Dokument ten zaś inkorporuje prawa podmiotowe (udziałowe) jego posiadacza i jest niezbędny do ich wykonywania, co jednoznacznie przemawia za uznaniem akcji jako papieru wartościowego.
Forma akcji
W związku z brakiem ustawowej regulacji formy zewnętrznej akcji – czyli dokumentu, w którym jest ona ucieleśniona – praktyka wyróżnia jej dwie zasadnicze formy:
1) zmaterializowaną (akcja tradycyjna, materialna),
2) zdematerializowaną (akcja niematerialna).
Akcja zmaterializowana – inaczej nazywana akcją materialną, ze względu na fakt jej istnienia w formie tradycyjnego dokumentu (tzw. płaszcza)7, na podstawie przepisów art. 333 § 1 KSH, może występować jako akcja pojedyncza (jest akcją niepodzielną) lub akcja w odcinkach zbiorowych (która inkorporuje, w przeciwieństwie do akcji pojedynczej, większą ilość praw). Zarówno sposób wytworzenia dokumentu akcji tradycyjnej, jak i układ graficzny nie są regulowane prawnie i mogą występować w dowolnie obranej przez daną spółkę formie. Przepis art. 328 § 5 KSH przewiduje, że spółka w ciągu miesiąca od dnia jej rejestracji powinna wydać akcjonariuszowi dokument akcji, w przeciwnym wypadku nabywa on roszczenie z tego tytułu w stosunku do spółki. Wydanie dokumentu akcji w terminie miesiąca od dnia rejestracji (mimo słusznego poglądu istniejącego w doktrynie, że spółka powinna wydać akcjonariuszowi dokument akcji bezzwłocznie po jej zarejestrowaniu)8 nie jest jednak bezwzględnym obowiązkiem spółki. W przypadku wyraźnego zgłoszenia żądania akcjonariusza o wystawienie dokumentu akcji zarząd spółki zobowiązany jest w terminie tygodnia od dnia zgłoszenia wydać dokument akcji uprawnionemu zgłaszającemu żądanie (art. 328 § 5 zd. 2 KSH).
Odcinek zbiorowy akcji jest dokumentem, którego treść odpowiadać powinna wymogom art. 328 KSH9 i który obejmuje dwie lub większą liczbę akcji o jednakowych uprawnieniach10. Spółka, posiadając uprawnienie wydawania odcinków zbiorowych, decyduje o wydaniu akcji pojedynczych lub akcji w odcinkach zbiorowych, tak dla jednego akcjonariusza, jak i dla kilku współuprawnionych (stających się współwłaścicielami dokumentu), nie może jednak ograniczyć prawa, przysługującego każdemu z akcjonariuszy, żądania wydania mu pojedynczej akcji, które to prawo nie jest zależne od [...]
Autoryzacja
To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 6 zł
Dostęp przez SMS
Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 6,00 zł (7,38 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP6" na numer: 76068
Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl
