Ostatnie wątki z forum
Zapis windykacyjny – nowe rozrządzenie testamentowe w KC
Uzyskanie korzyści majątkowej ze spadku może być zarówno następstwem powołania oznaczonej osoby/osób do dziedziczenia1, jak i ustanowienia na jej/ich rzecz zapisu2. Dziedziczenie stanowi przykład sukcesji uniwersalnej, która polega na tym, że wskutek jednego stanu faktycznego, którego podstawowym elementem jest otwarcie spadku, następca/następcy prawni wstępują w ogół praw i obowiązków (art. 922 KC) poprzednika, zajmując jego miejsce w należących do spadku stosunkach prywatnoprawnych3. W przypadku dziedziczenia nie mają zastosowania przepisy określające zróżnicowane zasady nabycia praw majątkowych w zależności od ich charakteru (np. własność rzeczy ruchomych i nieruchomości). Zasada sukcesji uniwersalnej oznacza, że spadkobiercy nabywają spadek jako całość, a udział każdego z nich, zarówno w spadku, jak i w poszczególnych przedmiotach wchodzących w jego skład, jest określony za pomocą ułamka. Koncepcji, w myśl której określone składniki spadku (przedmioty majątkowe) nabywaliby jedynie niektórzy spadkobiercy, nie da się pogodzić z zasadą sukcesji uniwersalnej4. Spadkobiercy są następcami prawnymi zmarłego pod tytułem ogólnym. Następstwa tego rodzaju brak w przypadkach ustanowienia zapisu.
Zapis
Zapis stanowi jedno z rozrządzeń testamentowych5, które stwarza możliwość rozrządzenia określonymi przedmiotami majątkowymi na rzecz oznaczonych podmiotów, bez powoływania ich do dziedziczenia6. |
W zależności od przyjętej przez dany system prawny konstrukcji zapisu skutkiem jego ustanowienia może być powstanie w chwili śmierci spadkodawcy jedynie stosunku obligacyjnego pomiędzy spadkobiercą a zapisobiercą (tzw. zapis zwykły) albo powstanie bezpośrednio skutków rzeczowych, co oznacza, że z chwilą otwarcia spadku prawo stanowiące przedmiot zapisu przechodzi na zapisobiercę (tzw. zapis windykacyjny)7. Nabycie korzyści ze spadku w pierwszej ze wskazanych sytuacji następuje pośrednio, ponieważ wszystkie prawa stanowiące składniki spadku, w tym także te stanowiące przedmiot zapisu, przechodzą z chwilą otwarcia spadku na spadkobierców, a zapisobierca, niezależnie od przedmiotu zapisu, tzn. nawet, gdy jest nim prawo własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości, nabywa jedynie roszczenie o jego wykonanie8. Zobowiązanym z tytułu zapisu jest spadkobierca, na którego taki obowiązek nałożył testator w testamencie9. Zapis zwykły wydłuża „proces” przejścia konkretnych praw na zapisobiercę (odwleka uzyskanie korzyści przez zapisobiercę) i co najistotniejsze – wymaga od uprawnionego podjęcia określonych czynności, w szczególności zawarcia umowy o skutkach rzeczowych10. Zapisobierca nabywa korzyść z tytułu zapisu zwykłego dopiero z chwilą jego wykonania przez spadkobiercę. Ze względu na możliwość przedawnienia roszczenia z tytułu zapisu11 nie zawsze dojdzie w tym przypadku do urzeczywistnienia w omawianym zakresie woli spadkodawcy12.
Zapis w KC z 1964 r.
Polski ustawodawca w 1964 r. zdecydował o przyjęciu w Kodeksie cywilnym konstrukcji zapisu o skutkach obligacyjnych (legatum per damnationem)13 i dotychczas jedynie ta postać zapisu była regulowana w księdze IV KC14. Zgodnie z art. 968 § 1 KC, zapis polega na tym, że spadkodawca nakłada na spadkobiercę ustawowego lub testamentowego15 obowiązek spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. Z chwilą otwarcia spadku pomiędzy spadkobiercą a zapisobiercą powstaje stosunek obligacyjny, z którego wynika roszczenie o spełnienie określonego świadczenia majątkowego16. Chwila powstania wierzytelności nie przesądza o dacie jej wymagalności. Wymagalność roszczenia z tytułu zapisu jest w pierwszej kolejności zależna od treści testamentu; spadkodawca może określić termin spełnienia świadczenia będącego przedmiotem zapisu. W braku stosownej dyspozycji, zgodnie z przepisem art. 970 zd. 1 KC, wykonania zapisu zapisobierca będzie mógł żądać niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu17.
Przy przyjęciu wskazanej wyżej konstrukcji zapisu18, w przeciwieństwie do powołanego w testamencie spadkobiercy, zapisobierca nie jest następcą prawnym spadkodawcy, i to nie tylko pod tytułem ogólnym, lecz także pod tytułem szczególnym19. |
Pomiędzy spadkodawcą a zapisobiercą nie istnieje węzeł prawny20. Zapisobierca (dalszy zapisobierca) jest następcą prawnym pod tytułem szczególnym obciążonego zapisem spadkobiercy (zapisobiercy)21. Zapisobierca uzyskuje korzyść wskazaną w testamencie przez spadkodawcę, natomiast nie należy do osób odpowiedzialnych za długi spadkowe22.
Testator może wskazać w testamencie jednego lub kilku spadkobierców (art. 959 KC), tj. powołać jedną lub kilka osób do spadku jako ogółu praw i obowiązków spadkodawcy. Należy jednak zwrócić uwagę, że w praktyce [...]
Autoryzacja
To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 6 zł
Dostęp przez SMS
Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 6,00 zł (7,38 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP6" na numer: 76068
Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl
