Zatrudnianie pracowników w formie telepracy według Kodeksu pracy

r.pr. Sławomir W. Ciupa

Tekst pochodzi z numeru: 12 (93) grudzień 2007

Telepraca pojawiła się w polskiej rzeczywistości i w praktyce obrotu jeszcze w latach dziewięćdziesiątych. Była realizowana zarówno w formach zatrudnienia pracowniczego, jak i niepracowniczego. Brakowało jednak przepisów regulujących jej charakter prawny i specyfikę, wzajemne stosunki stron, w tym ich prawa i obowiązki, tym bardziej że odbiegała ona od typowych stosunków zatrudnienia. Lukę tę miała w zamierzeniu wypełnić nowelizacja Kodeksu pracy dokonana ustawą z 24.8.2007 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 181, poz. 1288). Usankcjonowała ona istnienie telepracy w polskim systemie prawa pracy jako formy zatrudniania pracowników.

Wprowadzenie

Pojawienie się nowoczesnych technologii informatyczno-komunikacyjnych miało wpływ na stosunki zatrudnienia. Przejawia się to w samym ukształtowaniu rodzaju, miejsca, czasu, sposobu i warunków wykonywania pracy. Wykorzystując je, pracownik nie musi już pracować w zakładzie pracy, w miejscu i czasie oraz zgodnie z porządkiem i organizacją pracy ustalonymi przez pracodawcę. Obecnie może się komunikować z pracodawcą bez potrzeby obecności w zakładzie pracy. Nie musi też wykonywać pracy na terenie zakładu pracy, w czasie, a nawet w warunkach ustalonych przez pracodawcę. Przeciwnie, może realizować pracę w każdym innym przestrzennie oddalonym od siedziby pracodawcy miejscu, w którym istnieją techniczne możliwości komunikowania się z pracodawcą. Nie jest również włączony w organizację i porządek pracy na terenie zakładu pracy, a jedynie w sieć (układ) komunikacyjny z pracodawcą i innymi pracownikami, czego pracodawca (poza wynikiem pracy) nie może w zasadzie kontrolować. Co więcej, pracownik może komunikować się bez pośrednictwa pracodawcy z klientami, dostawcami i kooperantami oraz ustalać z nimi warunki i organizację wykonywania pracy. Tak narodziła się telepraca1.

Telepraca to nowa forma organizacji i wykonywania pracy, w której charakter, miejsce i czas pracy, sposób i warunki jej wykonywania, porządek i organizacja mogą być kształtowane za pomocą użycia zaawansowanych technologii informatyczno-komunikacyjnych wykorzystujących technologię zdalnego i zazwyczaj rozproszonego przetwarzania i komunikowania informacji. Właśnie ta ostatnia cecha jest wyróżnikiem telepracy.

Na jej określenie używa się różnych pojęć, jak teleworking, telecomuting, zdalna praca biurowa (remote office work, remote working), domowa praca przemysłowa (industrial homework), elektroniczna praca w domu (telehomework, electronic homeworking, homework), praca sieciowa (networking), domowe sterowanie przetwarzania danych (home-distributed data processing), elastyczne miejsce (flexi place)2.

Telepraca, telepracownik, telepracodawca

W definiowaniu telepracy od zawsze występowały w piśmiennictwie kontrowersje i rozbieżności. Zwraca uwagę bardzo szeroka pojemność tej formuły z punktu widzenia charakteru stosunku prawnego telepracy. Jako podstawa prawna jego nawiązania wchodzą w grę zarówno stosunki pracy, jak i inne stosunki prawne. Próbując usystematyzować telepracę i odnaleźć jej miejsce w systemie prawa, można ją teoretycznie zakwalifikować jako nietypowy stosunek pracy lub jako stosunek cywilnoprawny czy nawet stosunek mieszany (co w polskim prawie pracy jest niedopuszczalne) lub wreszcie jako nowy stosunek zatrudnienia występujący w dwóch wariantach (stosunku pracy z elementami stosunku cywilnoprawnego albo stosunku cywilnoprawnego z elementami stosunku pracy)3.

Jako nietypowy stosunek pracy zbliża się telepraca w swym charakterze prawnym do elastycznych form zatrudnienia, zwłaszcza pod względem miejsca, sposobu i organizacji pracy, a w szczególności do form pracy zadaniowo-wynikowej (w tym także do pracy ruchomej, tzn. pracy poza zakładem pracy, nie zawsze wykorzystującej na taką skalę jak telepraca nowoczesną infrastrukturę komunikacyjno-informatyczną) oraz pracy kierowniczo-samodzielnej (gdzie wysoka profesjonalizacja powoduje, że pracodawca nie kieruje i nie kontroluje wykonywania pracy). Z kolei jako stosunek cywilnoprawny z elementami stosunku pracy upodabnia się telepraca do pracy chałupniczej (nakładczej)4, a także do szczególnych stosunków prawnych wykształconych przepisami prawa (np. umowa o udzielanie zamówień publicznych na świadczenia zdrowotne) lub praktyki obrotu gospodarczego (np. umowy menedżerskie lub konsultingowe)5.

Jakie stosunki zatrudnienia mogą stanowić podstawę telepracy?

Z treści art. 675–6717 KP w zw. z art. 22 KP nie wynika w żaden sposób, aby podstawą telepracy mogły być włącznie pracownicze stosunki zatrudnienia. Oczywiście, jeżeli w konkretnym przypadku telepraca realizować będzie cechy charakterystyczne dla stosunku pracy, będziemy mieli do czynienia z takim stosunkiem (art. 22 KP). Należy jednak zauważyć, że telepraca nie jest formą zatrudnienia, gdzie występuje tradycyjne podporządkowanie pracownika pracodawcy, który kieruje i kontroluje wykonywaniem pracy, jak i warunkami jej wykonywania. Przeciwnie, poprzez wykonywanie pracy poza zakładem pracy telepracownik uzyskuje pewną autonomię względem pracodawcy, który nie może kierować i kontrolować na bieżąco i na miejscu wykonywania pracy. W wielu konkretnych przypadkach utrudnia to rozgraniczenie pomiędzy telepracą jako formą zatrudnienia pracowniczego i niepracowniczego. Jest to jednak postępujące zjawisko coraz większego upodabniania się stosunków pracy do innych stosunków zatrudnienia (tzw. elastyczne formy zatrudnienia6) lub rozciągania przepisów prawa pracy na inne stosunki zatrudnienia7. Zjawisko to jest coraz bardziej niepokojące, gdyż [...]

... 

Autoryzacja

To jest artykuł płatny, aby go przeczytać musisz się zalogować i zakupić kwotą: 3 zł

Podaj swój email i hasło aby się zalogować:
Hasło:



Dostęp przez SMS

Wykup dostęp do artykułu na 12 godzin, poprzez SMS za kwotę 3,00 zł (3,69 zł z VAT) wysyłając SMS o treści: "AP.VORTALEP3" na numer: 73068


Usługa działa w sieciach operatorów: Plus GSM, Era, Orange, Play. Własciciel serwisu: Wydawnictwo C.H. Beck. Płatności SMS obsługuje dotpay.pl.

Wszelkie uwagi i reklamacje prosimy przesyłać na adres: ep@beck.pl


Prenumerata 2014/2015

Nowy EP 12 (156) grudzień 2014

Poprzednie numery

zobacz wszystkie

Newsletter

No poll records found on this page. Please put a poll record on this page or point to a page in the field "startingpoint"