2.10.2008 r. wchodzą w życie przepisy wprowadzające instytucję notarialnego poświadczenia dziedziczenia (ustawa z 24.8.2007 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych inny ustaw; Dz.U. Nr 181, poz. 1287). W związku z istotnymi zmianami w przepisach polskiego prawa Krajowa Rada Notarialna 1.10.2008 r. zorganizowała konferencję prasową.
W konferencji uczestniczyli:
- not. Jacek Wojdyło, Prezes Krajowej Rady Notarialnej
- not. Andrzej Urbanik, Wiceprezes Krajowej Rady Notarialnej
- not. Lech Borzemski, członek Krajowej Rady Notarialnej, rzecznik prasowy KRN
W Polsce zacznie dziś obowiązywać nowa instytucja: notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Sporządzane przez notariuszy akty będą miały taką samą moc jak postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku. Zmiana w prawie przyniesie korzyści dla Państwa i obywateli. Sądy zostaną odciążone od wielu tysięcy spraw o stwierdzenie nabycia spadku i będą mogły koncentrować się na wymiarze sprawiedliwości. Obywatele w ciągu jednego dnia załatwią wszelkie formalności związane z nabyciem spadku bez większych trudności oraz nierzadko dodatkowych kosztów. Nowa instytucja nie wyklucza załatwiania spraw w sądzie. Każdy ma prawo wyboru jaką drogę podejmie – czy pójdzie do notariusza, czy woli załatwić sprawę w sądzie. Notarialne poświadczenie dziedziczenia będzie możliwe tylko przy sprawach bezspornych, w pozostałych koniecznie stanie się rozpoznanie sprawy w drodze sądowej. Wyłączone będą też testamenty szczególne. Ograniczeniem jest też otwarcie spadku przed 1.7.1984 r., wtedy nabycie spadku odbywa się wyłącznie na drodze sądowej. Po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia (nowy dokument różnych od aktu notarialnego) należy go zarejestrować w elektronicznym rejestrze, prowadzonym przez Krajową Rad Notarialną. Dostęp do danych elektronicznego rejestru będzie miał każdy obywatel. Jak każdy system tak również i ten ma swoje wady. Rejestr nie obejmie informacji o sądowych postanowieniach dziedziczenia.
Poniżej prezentujemy porównanie drogi sądowej i notarialnej.
|
Sądowe stwierdzenie nabycia spadku
|
Notarialne poświadczenie dziedziczenia
|
- Po śmierci spadkodawcy każda osoba mająca w tym interes prawny może złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przez spadkobiercę.
- Należy sporządzić skierowany do sądu pisemny wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, zawierając w nim wszystkie wymagane informacje.
- Wniosek wraz z odpowiednią liczbą kopii oraz załącznikami (aktami stanu cywilnego spadkobierców ustawowych, aktem zgonu spadkodawcy i ewentualnie testamentem) należy złożyć w sądzie.
- Po kilku miesiącach (termin różny w zależności od sądu) wnioskodawca i osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi otrzymają z sądu wezwania na rozprawę.
- Sąd bada z urzędu, czy spadkodawca pozostawił testament i kto jest spadkobiercą, a także ustala, w jakich częściach ułamkowych dziedziczą spadek spadkobiercy.
- Po dokonaniu powyższych ustaleń sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.
- Po uprawomocnieniu się postanowienia spadkobierca może otrzymać odpis prawomocnego postanowienia i na tej podstawie może np. ujawnić swoje prawa w księdze wieczystej lub sprzedać nabytą w spadku nieruchomość.
|
- Każdy obywatel będzie mógł nadal, na dotychczasowych zasadach, skorzystać z drogi sądowej przedstawionej obok.
- Obywatele uzyskują alternatywne rozwiązanie w postaci notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Do nich należeć będzie wybór, czy wolą iść do sądu, czy do notariusza.
- Notarialne poświadczenie dziedziczenia dotyczyć będzie wyłącznie tych spadków, które otwarte zostały od 1 lipca 1984 r. (otwarcie spadku następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).
- Notarialne poświadczenie dziedziczenia może dotyczyć wyłącznie spraw bezspornych, kiedy wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi stawią się u notariusza.
- Notariusz przy udziale wymienionych wyżej osób sporządzi protokół dziedziczenia, a jeżeli złożony zostanie testament, notariusz dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia sporządzając z otwarcia i ogłoszenia odrębny protokół. Następnie notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, który zarejestrowany zostanie w elektronicznym rejestrze. Zgodnie z ustawą rejestr ten ma utworzyć i prowadzić KRN.
- Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
- Bez zmian pozostają dotychczasowe czynności notariuszy z zakresu prawa spadkowego, tzn. przed notariuszem nadal będzie można złożyć oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, a w przypadku sporządzania poświadczenia dziedziczenia przed upływem 6 miesięcy od otwarcia spadku takie oświadczenie trzeba będzie złożyć do protokołu dziedziczenia (podobnie jest w sądowym postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku).
|
|
KOSZTY:
- przygotowanie wniosku: samodzielnie, jeżeli wie się jak, albo przy pomocy profesjonalisty oraz ewentualny (nieobowiązkowy) udział pełnomocnika (np. adwokata lub radcy prawnego) od kilkudziesięciu złotych do co najmniej tysiąca złotych (przeciętnie co najmniej kilkaset złotych).
- Koszty postępowania o stwierdzenie nabycia spadku szacowane przez KRN na co najmniej 570-600 złotych, z czego opłata sądowa ponoszona przez wnioskodawcę to 50 złotych, pozostałą część kosztów pokrywa Skarb Państwa, czyli wszyscy obywatele jako podatnicy.
- Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku – 50 złotych.
- Czas oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie sądu – trudny do oszacowania, wszystko zależy od indywidualnej sprawy.
|
KOSZTY:
- nie trzeba sporządzać wniosku, a wszelkich informacji notariusz, tak jak przy innych czynnościach, udziela bezpłatnie.
- Wynagrodzenie za sporządzenie protokołu dziedziczenia – do 100 złotych, a aktu poświadczenia dziedziczenia – do 50 złotych.
- Łącznie kwota do 150 złotych
- Wynagrodzenie za otwarcie i ogłoszenie testamentu – do 50 złotych.
- Wynagrodzenie za przyjęcie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, bez zmian, tak jak dotychczas i tak samo jak w sądzie – do 50 złotych.
- Wszystko w ciągu jednego dnia.
|
Poświadczanie dziedziczenia u notariusza będzie zdecydowanie wygodniejsze i szybsze niż droga sądowa.
Źródło inf. materiały z konferencji prasowej opracowane przez KRN.