19.9.2009 r. odbyły się egzaminy na aplikacje radcowską, adwokacką, notarialną i komorniczą. W niniejszym opracowaniu prezentujemy ubiegłoroczne pytania (30) z zakresu postępowania cywilnego z egzaminu konkursowego na aplikacje adwokacją i radcowską. Pytania były te same.
1. Zgodnie z KPC, w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien dążyć do ich ugodowego załatwienia:
A. wyłącznie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym,
B. wyłącznie w postępowaniu drugoinstancyjnym,
C. w każdym stanie postępowania.
Prawidłowa odpowiedź: C (art. 10 KPC)
Zgodnie z art. 10 KPC w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd powinien w każdym stanie postępowania dążyć do ich ugodowego załatwienia. Przepis art. 10 KPC zd. 1 nakłada na sąd obowiązek nakłaniania uczestników postępowania do ugodowego załatwienia sprawy. Należy wskazać, że w sprawie rozpoznawanej na rozprawie obowiązek taki ciąży na przewodniczącym, który powinien we właściwej chwili skłaniać strony do pojednania (art. 223 § 1 KPC).
| Zawarcie ugody w toku postępowania przed sądem jest aktem prawnym, w którym zazębiają się dwa składniki: materialnoprawny i procesowy. Przede wszystkim ugoda sądowa jest czynnością materialnoprawną, w rozumieniu art. 917 KC, poprzez którą strony (uczestnicy postępowania) czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku, zapewnić wykonanie tych roszczeń albo uchylić istniejący lub mogący powstać w przyszłości spór. Stanowi ona także czynność procesową, bowiem jest zawierana w postępowaniu cywilnym przez strony procesu (uczestników postępowania) i kończy spór. |
Mamy do czynienia z szerokim zakresem dopuszczalności ugody, jednak istnieją w tym zakresie ograniczenia. Kodeks postępowania cywilnego wyraźnie wyklucza zawarcie ugody:
1) jeżeli sprawa nie należy do drogi sądowej (art. 2 KPC);
2) jeżeli sprawa jest wyłączona z jurysdykcji krajowej (art. 1099 KPC);
3) w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 47712 KPC).
Przedmiotem ugody może być wyłącznie sprawa cywilna, dla której dopuszczalna jest droga sądowa. Niedopuszczalność zawarcia ugody może wynikać zarówno z przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Nie mogą być przedmiotem ugody prawa niezbywalne. Przedmiot ugody musi mieścić się w granicach dyspozytywności stron. Ugoda może wykraczać poza przedmiot sprawy.
Treść każdej ugody podlega kontroli sądu. Jeżeli zawarcie ugody byłoby niezgodne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzało do obejścia prawa (art. 203 § 4 w zw. z art. 223 § 2 KPC), sąd może uznać ją za niedopuszczalną.
W sprawach, w których dopuszczalne jest zawarcie ugody, strony mogą ją zawrzeć także przed mediatorem - ma ona po jej zatwierdzeniu przez sąd taką samą moc jak ugoda zawarta przed sądem.
Ugoda zawarta przed sądem jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 KPC) i w tym znaczeniu można ją uznać za zrównaną z wyrokiem sądowym. Nie korzysta ona jednak z powagi rzeczy osądzanej, która przynależy tylko prawomocnemu wyrokowi (art. 366). Procesowym skutkiem zawarcia ugody jest umorzenie postępowania (art. 355 § 1 KPC).
2. Zgodnie z KPC, do rozpoznania w I instancji sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji sądem właściwym jest:
A. wyłącznie sąd okręgowy,
B. sąd rejonowy lub okręgowy w zależności od wartości przedmiotu sporu,
C. wyłącznie sąd rejonowy, jeżeli strony tak się umówiły.
Prawidłowa odpowiedź: A (art. 17 pkt 43 KPC)
Zgodnie z art. 17 pkt 43 KPC sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji należą do właściwości sądów okręgowych jako sądów I instancji. Zasadą wynikającą z art. 16 KPC jest rozpoznawanie spraw cywilnych w I instancji przez sądy rejonowe, jednak od tej zasady są wyjątki, które muszą wynikać z wyraźnego przepisu ustawy. Do właściwości sądów okręgowych jako sądów I instancji w postępowaniu procesowym należą sprawy wymienione w: art. 17, art. 4778 § 1, art. 47928 § 1, 47936, 47946, 47957, 47968 KPC. Ponadto na podstawie art. 18 KPC sąd okręgowy może przejąć każdą sprawę do rozpoznania, jeżeli przy rozpoznawaniu sprawy w sądzie rejonowym powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości. Niezależnie od spraw wskazanych powyżej do właściwości rzeczowej sądu okręgowego należy: orzekanie o uznaniu orzeczeń sądów zagranicznych (art. 1148 § 1 KPC) oraz orzekanie o wykonalności sądów zagranicznych i ugód zawartych przed takimi sądami (art. 1151 § 1 i art. 1152 KPC).
3. Zgodnie z KPC, jeżeli w sprawie bierze udział interwenient uboczny, to:
A. za zgodą stron może on wejść na miejsce strony, do której przystąpił,
B. może on wejść na miejsce strony, do której przystąpił jedynie wówczas, gdy decyzję taką z urzędu podejmie sąd, a wola stron nie ma żadnego znaczenia,
C. nigdy nie może on wejść na miejsce strony, do której przystąpił.
Prawidłowa odpowiedź: A (art. 83 KPC)
Artykuł 83 KPC stanowi, że za zgodą stron interwenient uboczny może wejść na miejsce strony, do której przystąpił. Warunkiem koniecznym jest przy tym uzyskanie zgody obu stron (przy czym nie ma znaczenia, czy następstwo takie ma zajść po stronie czynnej, czy biernej), a zgoda ta musi być wyrażona jednoznacznie. SN jednoznacznie określił, że zgoda strony na wstąpienie interwenienta ubocznego do toczącego się procesu nie może być wyrażona w sposób dorozumiany (zob. wyrok SN z 15.3.2002 r., II CKN 676/00, OSNC 2003, Nr 3, poz. 34). Może ona być wyrażona ustnie (np. na rozprawie) lub w formie pisma procesowego. Po zgodzie obu stron na wejście do procesu interwenienta ubocznego sąd nie jest uprawniony do wydania decyzji negatywnej w tym przedmiocie. W wyniku owego następstwa jednostka występująca dotychczas jako strona zostaje zwolniona od udziału w sprawie, a interwenient uboczny wstępuje w jej sytuację, co oznacza, że jest on związany czynnościami dokonanymi uprzednio. Przyjmuje się, że przepis może też stanowić podstawę do wprowadzenia interwenienta ubocznego na miejsce strony bez jednoczesnego ustąpienia strony dotychczasowej. Powstaje wówczas współuczestnictwo procesowe.
4. Zgodnie z KPC, sąd II instancji, uchylając zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę sądowi I instancji do rozpoznania:
A. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania za II instancję,
B. pozostawia temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej,
C. zasądza koszty postępowania za II instancję od przeciwnika na rzecz strony, która wniosła apelację.
Prawidłowa odpowiedź: B (art. 108 § 2 KPC)
Zgodnie z zasadą koncentracji i unifikacji kosztów, wyrażoną w art. 108 § 1 KPC, o kosztach procesu sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w danej instancji, przy czym dotyczy to orzeczeń kończących całkowicie sprawę w danej instancji (nie rozstrzyga więc o kosztach w orzeczeniu niekończącym sprawy w instancji, np. w wyroku częściowym lub wstępnym). Szczególny przepis KPC – art. 108 § 2 - stanowi ponadto, że w przypadku, gdy sąd II instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, sąd I instancji rozstrzyga o kosztach instancji odwoławczej. Orzeczenie o kosztach zapada zawsze w formie postanowienia.
5. Zgodnie z KPC, jeśli strona reprezentowana przez adwokata najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych:
A. sąd orzeka o należnych jej kosztach z urzędu,
B. sąd orzeka o należnych jej kosztach, o ile wniosek taki strona zgłosi w terminie do dwóch tygodni od ogłoszenia orzeczenia,
C. roszczenie o zwrot kosztów wygasa.
Prawidłowa odpowiedź: [...]