19.9.2009 r. odbyły się egzaminy na aplikacje radcowską, adwokacką, notarialną i komorniczą. W niniejszym opracowaniu prezentujemy ubiegłoroczne pytania z zakresu postępowania cywilnego z aplikacji notarialnej.
1. Zgodnie z KPC, sprawy o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami w I instancji należą do właściwości rzeczowej sądów:
A. rejonowych,
B. okręgowych,
C. rejonowych albo okręgowych w zależności od wartości przedmiotu sporu.
Prawidłowa odpowiedź: A (art. 17 pkt 4 i 16 KPC)
Artykuł 16 KPC wprowadza domniemanie właściwości rzeczowej sądu rejonowego, właściwość rzeczowa sądów okręgowych stanowi wyjątek i musi wynikać z wyraźnego przepisu ustawy. Jednym z takich przepisów jest art. 17 KPC. Przepis ten określa zakres należących do właściwości rzeczowej sądu okręgowego spraw zarówno o prawa majątkowe, jak i o prawa niemajątkowe. W odniesieniu do spraw o prawa majątkowe dla określenia właściwości rzeczowej sądu co do zasady posłużono się kryterium wartości przedmiotu sporu. I tak zgodnie z art. 17 pkt 4 KPC do właściwości rzeczowej sądów okręgowych należą sprawy o prawa majątkowe, których wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w postępowaniu w sprawach gospodarczych sto tysięcy złotych. Jednak w przepisie znajdujemy od razu wyjątki od reguły w nim wyrażonej – przepis nie dotyczy spraw taksatywnie w nim wyliczonych, do których należą sprawy o alimenty, o naruszenie posiadania, o ustanowienie rozdzielności majątkowej między małżonkami, o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz sprawy rozpoznawane w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Sprawy te zawsze rozpoznawane są w I instancji przez sąd rejonowy, niezależnie od wartości przedmiotu sporu.
2. Zgodnie z KPC, kto ma interes prawny w tym, aby sprawa została rozstrzygnięta na korzyść jednej ze stron, może w każdym stanie sprawy przystąpić do tej strony w charakterze interwenienta ubocznego:
A. najpóźniej do zamknięcia rozprawy w I instancji,
B. najpóźniej do rozpoczęcia rozprawy w II instancji,
C. najpóźniej do zamknięcia rozprawy w II instancji.
Prawidłowa odpowiedź: C (art. 76 KPC)
Interwencja uboczna umożliwia osobie trzeciej udział w procesie toczącym się między innymi osobami, dzięki czemu osoba trzecia może chronić swój interes w mającym zapaść rozstrzygnięciu. Osoba trzecia może skutecznie zgłosić interwencję uboczną, gdy ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy na korzyść strony, do której przystępuje.
| Wyróżnia się dwa rodzaje interwencji ubocznej: zwykłą (niesamoistną) oraz kwalifikowaną (samoistną). Pierwsza z nich dotyczy przypadku, gdy wyrok musi oddziaływać na sferę prawną interwenienta ubocznego, ale oddziaływanie to jest pośrednie, druga − gdy z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisów ustawy wynika, że wyrok w sprawie ma odnieść bezpośredni skutek prawny w stosunku między interwenientem a przeciwnikiem strony, do której interwenient przystąpił. |
Nie istnieje definicja legalna interesu prawnego; przyjmuje się, że zachodzi on w każdym wypadku, w którym rozstrzygnięcie sporu może wywrzeć jakiekolwiek skutki w sferze prawnej interwenienta. Interwencja uboczna po stronie powoda może być zgłoszona od chwili wniesienia pozwu, zaś interwencja po stronie pozwanego − od chwili doręczenia odpisu pozwu pozwanemu. Zgodnie z art. 76 KPC terminem końcowym do zgłoszenia interwencji ubocznej jest moment zamknięcia rozprawy w II instancji.
3. Zgodnie z KPC, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej sąd:
A. oddali,
B. odrzuci,
C. zwróci.
Prawidłowa odpowiedź: B (art. 171 KPC)
W świetle art. 171 KPC, jeżeli wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny, zostaje przez sąd odrzucony. Wniosek spóźniony to wniosek złożony po upływie przewidzianego w art. 169 § 1 KPC siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia. Wniosek jest z mocy ustawy niedopuszczalny, gdy występują w nim braki (brak) ustawowych przesłanek jego dopuszczalności, które nie mogą zostać usunięte.
4. Zgodnie z KPC, jeżeli w toku procesu o zapłatę, toczącego się przed sądem I instancji, ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie dotyczy masy upadłości:
A. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania,
B. sąd wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania,
C. postępowanie ulega zawieszeniu z mocy prawa.
Prawidłowa odpowiedź: A (art. 1821 § 1 KPC)
Po ogłoszeniu upadłości likwidacyjnej pozwanego dochodzenie należności przeciwko niemu powinno odbywać się w trybie przewidzianym w PrUpN, tj. poprzez zgłoszenie wierzytelności sędziemu komisarzowi. Z tego względu, jak stanowi art. 1821 § 1 KPC, jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku pozwanego, a postępowanie dotyczy masy upadłości, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. W razie ogłoszenia upadłości powoda postępowanie podlega zawieszeniu na podstawie art. 174 § 1 pkt 4 KPC.
5. Zgodnie z KPC, pozwany, przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, może w ciągu tygodnia od doręczenia mu wyroku złożyć:
A. skargę,
B. sprzeciw,
C. apelację.
Prawidłowa odpowiedź: B (art. 344 § 1 KPC)
Pozwanemu, przeciwko któremu został wydany wyrok zaoczny, przysługuje wyłącznie sprzeciw – art. 344 KPC − o czym jest on pouczany przy doręczeniu mu wyroku. Nawet jeżeli pozwany nazywa swoje pismo apelacją, to pismo to należy potraktować jako sprzeciw (zob. art. 130 § 1 KPC). Apelację od wyroku zaocznego oddalającego powództwo w całości lub w części może wnieść tylko powód.
Sprzeciw może także złożyć prokurator (art. 60 § 2 KPC) oraz interwenient uboczny samoistny (art. 81 KPC), wstępując do sprawy po wydaniu wyroku zaocznego. Złożenie sprzeciwu od wyroku zaocznego przez jednego ze współuczestników jednolitych wywiera skutek wobec wszystkich współuczestników jednolitych (art. 73 § 2 KPC). Sprzeciw nie musi dotyczyć całości wyroku zaocznego, może dotyczyć np. tylko niektórych zasądzonych nim roszczeń.
Termin do wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego wynosi tydzień i liczony jest od daty doręczenia wyroku pozwanemu. Od tej samej daty liczony jest termin do wniesienia sprzeciwu przez prokuratora lub interwenienta. Termin tygodniowy może być przywrócony na ogólnych zasadach. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zażalenie nie przysługuje. Sąd powinien natomiast wydać wówczas postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, i na to postanowienie (kończące postępowanie w sprawie) przysługuje zażalenie.
6. Zgodnie z KPC, właściwy do rozpoznania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu II instancji jest:
A. sąd, który wydał orzeczenie w II instancji,
B. zawsze sąd apelacyjny,
C. Sąd Najwyższy.
Prawidłowa odpowiedź: C (art. 42410 KPC)
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu II instancji kończącego postępowania w sprawie, a w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd I instancji lub II instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych (art. 4241 § 1 i 2 KPC). Skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia można wnieść od następujących orzeczeń: wyroków, nakazów zapłaty, postanowień co do istoty sprawy wydanych w postępowaniu nieprocesowym, postanowień (proceduralnych) kończących postępowanie w sprawie.
Orzeczenie jest prawomocne wówczas, gdy nie przysługuje od niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia. Zgodnie z art. 42410 KPC skarga jest rozpatrywana przez SN na posiedzeniu niejawnym w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw.
7. Zgodnie z KPC, w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych powództwo wzajemne:
A. jest dopuszczalne, jeżeli opiera się na dokumentach,
B. jest dopuszczalne, jeżeli objęte nim roszczenia nadają się do rozpoznania w tym postępowaniu,
C. jest niedopuszczalne.
Prawidłowa odpowiedź: C (art. 47914 § 3 KPC)
W celu uproszczenia postępowania w sprawach gospodarczych i z racji ekonomiki postępowania w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych wniesienie powództwa wzajemnego nie jest dopuszczalne – zgodnie z art. 47914 § 3 KPC.
Wyłączenie to nie stawia pozwanego w niekorzystnej sytuacji, ponieważ może on dochodzić swoich roszczeń w drodze powództwa rozpoznawanego w toku osobnego postępowania.