W 2010 r. weszły w życie zmiany dotyczące Kodeksu karnego. Zostały one wprowadzone:
1) ustawą z 9.10.2009 r. o dyscyplinie wojskowej, Dz.U. Nr 190, poz. 1474; zmiany weszły w życie od 1.1.2010 r.;
2) ustawą z 19.11.2009 r. o grach hazardowych, Dz.U. Nr 201, poz. 1540; zmiany weszły w życie od 1.1.2010 r.;
3) ustawą z 12.2.2010 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 40, poz. 229; zmiany weszły w życie od 31.3.2010 r.;
4) ustawą z 17.12.2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks postępowania karnego; zmiany weszły w życie 19.4.2010 r.;
5) ustawą z 5.11.2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Kodeks karny wykonawczy, ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 206, poz. 1589; zmiany wchodzą w życie od 8.6.2010 r.;
6) ustawą z 12.2.2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny, ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska, Dz.U. Nr 40, poz. 227; część zmian wchodzi w życie od 1.7.2010 r. (art. 1 pkt 1, 6, 8 i 9), pozostałe od 1.7.2011 r.
Poniżej przedstawiono i opisano znowelizowane przepisy.
|
Dotychczasowe brzmienie przepisu |
Aktualne brzmienie przepisu |
|
| Zasady odpowiedzialności karnej | Art. 10 § 2. Nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, art. 148 § 1, 2 lub 3, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne. | Art. 10 § 2. Nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się czynu zabronionego określonego w art. 134, art. 148 § 1, art. 156 § 1 lub 3, art. 163 § 1 lub 3, art. 166, art. 173 § 1 lub 3, art. 197 § 3 lub 4, art. 252 § 1 lub 2 oraz w art. 280, może odpowiadać na zasadach określonych w tym kodeksie, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne. |
| Zmodyfikowano zasady odpowiedzialności karnej nieletniego, który po ukończeniu 15 lat dopuszcza się określonego czynu zabronionego. W dotychczasowej wersji art. 10 § 2 KK wyliczał przestępstwa określone w art. 148 § 1, 2 lub 3. Ustawodawca zdecydował o zawężeniu katalogu w tym przepisie do określenia jedynie art. 148 § 1. Wynika z tego, że nieletni, który po ukończeniu 15 lat dopuści się czynu zabronionego, może odpowiadać na zasadach określonych w Kodeksie karnym, jeżeli okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, a w szczególności, jeżeli poprzednio stosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się bezskuteczne, za zabójstwo jedynie z art. 148 § 1. Jest to typ podstawowy zabójstwa. Wyłączone zostało z przepisu 10 § 2 KK wyliczenie typów kwalifikowanych zabójstwa. Rozszerzono natomiast katalog o art. 197 § 4. Przed nowelizacją przepis wymieniał jedynie art. 197 § 3, aktualnie art. 197 § 3 lub 4. Dotyczy to przestępstwa zgwałcenia, a art. 197 § 4 to typ kwalifikowany tego czynu, który stanowi, że jeżeli sprawca czynu określonego w art. 197 § 1–3 działa ze szczególnym okrucieństwem, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 5. |
||
| Wyłączenie odpowiedzialności karnej |
Art. 25 § 3. Sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli przekroczenie granic obrony koniecznej było wynikiem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. | Art. 25 § 3. Nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. |
| Zmiana zawarta w art. 25 § 3 polega na wprowadzeniu odstąpienia od ukarania osoby, która przekroczyła granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionymi okolicznościami zamachu. Przed nowelizacją to sąd miał możliwość odstąpienia od wymierzenia kary. | ||
| Kary | Art. 33 § 1. Grzywnę wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki; jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 360. | Art. 33 § 1. Grzywnę wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki; jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 540. |
| Zmianie uległa górna liczba wymierzanych stawek dziennych grzywny, która została zaostrzona. Do tej pory najwyższa liczba stawek wynosiła 360. W aktualnym brzmieniu najwyższa liczba stawek wynosi 540. | ||
| Kary | Art. 34 § 2. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany: 1) nie może bez zgody sądu zmieniać miejsca stałego pobytu, 2) jest obowiązany do wykonywania pracy wskazanej przez sąd, 3) ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary. |
Art. 34 § 2. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany: 1) nie może bez zgody zmieniać miejsca stałego pobytu, 2) jest obowiązany do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, 3) ma obowiązek udzielania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary. |
| Art. 34 § 2 KK określa rygory nałożone na sprawcę podczas odbywania kary ograniczenia wolności. Przepis art. 34 § 2 zmienia się w pkt 2. Przed nowelizacją przepis stanowił, że skazany obowiązany jest do wykonywania pracy wskazanej przez sąd. Obowiązek pracy został sformułowany teraz inaczej. W czasie odbywania kary ograniczenia wolności skazany jest obowiązany do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Przepis został sprecyzowany. Do tej pory z przepisu nie wynikało wprost, że wykonywana praca ma być nieodpłatna oraz na cele społeczne. Obowiązki wymienione w art. 34 § 2 KK wynikają wprost z ustawy, co oznacza, że sąd nie może z nich zrezygnować ani też nie może sam ustalać ich treści czy zakresu1. | ||
| Kary | Art. 35 § 1. Obowiązek określony w art. 34 § 2 pkt 2 polega na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne, wskazanej przez sąd w odpowiednim zakładzie pracy, placówce służby zdrowia, opieki społecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej, w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. | Art. 35 § 1. Nieodpłatna, kontrolowana praca na cele społeczne jest wykonywana w wymiarze od 20 do 40 godzin w stosunku miesięcznym. |
| § 2. W stosunku do osoby zatrudnionej sąd, zamiast obowiązku określonego w § 1, może orzec potrącenie od 10 do 25% wynagrodzenia za pracę na rzecz Skarbu Państwa albo na cel społeczny wskazany przez sąd; w okresie odbywania kary skazany nie może rozwiązać bez zgody sądu stosunku pracy. | § 2. W stosunku do osoby zatrudnionej sąd zamiast obowiązku, o którym mowa w art. 34 § 2 pkt 2, może orzec potrącenie od 10 do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd; w okresie odbywania kary skazany nie może rozwiązać bez zgody sądu stosunku pracy. | |
| Art. 35 § 1 jest objaśnieniem art. 34 § 2 pkt 2. W związku z nowelizacją art. 34 § 2 zmianie musiał ulec również art. 35 § 1. Zbędne stało się objaśnianie obowiązku wynikającego z art. 34 § 2 pkt 2, ponieważ zastąpiono go wskazaniem na nieodpłatną kontrolowaną pracę na cele społeczne. Nowa treść art. 35 § 2 nie wymienia już Skarbu Państwa, na którego rzecz może być orzeczone potrącenie od 10 do 25% wynagrodzenia osoby zatrudnionej, zamiast obowiązku z art. 34 § 2 pkt 2, a jedynie sam cel społeczny wskazany przez sąd. | ||
| Kary | Art. 36 § 1. Wymierzając karę ograniczenia wolności, sąd może oddać skazanego pod dozór kuratora lub osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której działalności należy troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji lub pomoc skazanym. § 2. Wymierzając karę ograniczenia wolności, sąd może orzec wobec skazanego obowiązki wymienione w art. 72 § 1 pkt 2, 3 lub 5 oraz § 2. |
Art. 36 § 1. Uchylony. § 2. Wymierzając karę ograniczenia wolności, sąd może orzec wobec skazanego obowiązki wymienione w art. 72. |
| Art. 36 § 1 KK został uchylony. Możliwość taką dało zmodyfikowanie art. 36 § 2, który w nowym brzmieniu stanowi, że wymierzając karę ograniczenia wolności, sąd może orzec wobec skazanego obowiązki z art. 72 KK, a nie jedynie z art. 72 § 1 pkt 2,3 lub 5 oraz § 2. W art. 72 KK znajduje się katalog obowiązków skazanego podczas zawieszenia wykonania kary. Ustawodawca zdecydował, że w nowym brzmieniu sąd może zobowiązać do nich również skazanego odbywającego karę ograniczenia wolności. | ||
| Kary | Art. 38 § 2. Kara nadzwyczajnie obostrzona nie może przekroczyć 540 stawek dziennych grzywny, 18 miesięcy ograniczenia wolności albo 15 lat pozbawienia wolności. | Art. 38 § 2. Kara nadzwyczajnie obostrzona nie może przekroczyć 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 15 lat pozbawienia wolności; karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach. |
| Art. 38 § 2 KK wskazuje granice nadzwyczajnego obostrzenia kar. Do tej pory kara nadzwyczajnie obostrzona nie mogła przekraczać 540 stawek dziennych grzywny, obecnie podwyższono granicę do 810. Przy ograniczeniu wolności ustawodawca zdecydował się zastąpić granicę nadzwyczajnie obostrzonej kary 18 miesięcy ograniczenia wolności do 2 lat. Bez zmian pozostaje zapis o tym, że kara nadzwyczajnie obostrzona nie może przekroczyć 15 lat pozbawienia wolności. Dodano natomiast treść stanowiącą, że karę ograniczenia wolności wymierza się w miesiącach i latach. | ||
| Środki karne | Brak. | Art. 39 pkt 2c) zakaz wstępu na imprezę masową, 2d) zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych |
| Ustawodawca do katalogu środków karnych dodał dwa nowe zakazy. Wprowadzono pkt 2c do art. 39 KK, który stanowi, że środkiem karnym jest zakaz wstępu na imprezę masową, oraz pkt 2d − zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych. Nowe przepisy znajdują swoje uzasadnienie przy pracach nad ustawą z 20.3.2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. Nr 62, poz. 504) i ustawą z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540). Dolegliwość w postaci nowych zakazów ma charakter przede wszystkim prewencyjny. | ||
| Środki karne | Brak. | [...] |