Rozwój zawodowy w erze AI: jak łączyć compliance, technologię i kompetencje biznesowe, by dostarczać wartość klientom

Branża prawnicza dynamicznie się zmienia, a skuteczne funkcjonowanie w jej ramach wymaga dziś połączenia solidnej wiedzy prawnej, rozumienia technologii i świadomości biznesowej. Umiejętne wykorzystywanie narzędzi sztucznej inteligencji może znacząco zwiększyć efektywność pracy prawnika, jednak kluczowe pozostaje zachowanie równowagi między innowacyjnością, etyką zawodową a oczekiwaniami klientów. Niniejszy artykuł stanowi próbę przedstawienia praktycznych wskazówek i refleksji na temat łączenia tych wartości – w oparciu o doświadczenia autora zdobyte podczas pracy i zarządzania firmą Get Compliant, świadczącą kompleksową obsługę prawną w zakresie compliance.

AUTOR

Paweł Mielniczek, doktor nauk prawnych, adwokat zajmujący się obsługą spółek, optymalizacją ich procesów biznesowych oraz compliance z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Posiada bogate doświadczenie zawodowe zdobyte m.in. w Biurze Radcy Prawnego NATO HQ SACT, Biurze ONZ w Genewie, dużej instytucji finansowej, organie nadzorczym ds. ochrony danych, urzędzie antymonopolowym, firmie konsultingowej zajmującej się ochroną danych oraz w międzynarodowej kancelarii prawnej. Jest założycielem firmy Get Compliant.

Codzienne stosowanie AI to podstawa

Nie tyle ciekawostka, opcja, innowacja, co już powoli standard – a na pewno istotny element warsztatu pracy. Dzięki zastosowaniu modeli językowych, takich jak ChatGPT, Google Gemini czy Microsoft Copilot, to, co do tej pory było domeną nauk ścisłych – a więc automatyzacja i informatyzacja pracy – otwiera się coraz szerzej na branże społeczne, humanistyczne i usługowe, w tym: usługi prawne, konsulting, compliance i corporate governance.

Mimo że jeszcze przez długi czas będzie można radzić sobie bez AI, a w pewnych obszarach jej zastosowanie w kontekście prawnym – zwłaszcza podejmowania decyzji mających wpływ na prawa i obowiązki – będzie ograniczane lub nawet zakazywane, nie ulega wątpliwości, że od czasu rewolucji AI prawnicy potrafiący korzystać z niej umiejętnie i etycznie zyskują przewagę nad tymi, którzy unikają innowacji.. Rozwój możliwości oraz przewidywalności działania modeli językowych sprawi, że umiejętność optymalizacji pracy z wykorzystaniem AI stanie się równie fundamentalna, jak dziś umiejętność korzystania z edytora tekstu czy poczty elektronicznej w codziennej praktyce prawniczej.

W ramach zespołu Get Compliant zauważamy, że proste, codzienne zastosowania AI do generowania projektów dokumentów, podsumowań czy odpowiedzi na e-maile potrafią przynieść wymierne korzyści nie tylko pod względem oszczędności czasu, lecz przede wszystkim jakości pracy.

Jak technologia wspiera research, automatyzację i zaawansowane zadania

AI znacznie skraca czas wyszukiwania odpowiednich przepisów, analizy orzecznictwa, a także baz danych – w tym nawet akt spraw sądowych i dużych ilości zbiorów plików, w zależności od zastosowanej technologii – nawet tych zapisanych w formie zdjęć lub obrazów (np. po przerobieniu ich na tekst za pomocą technologii OCR).

Odpowiedź na pytanie o prawo i jego stosowanie pozwala następnie optymalizować, a docelowo – automatyzować tworzenie i weryfikację dokumentów, takich jak projekty umów, opinii prawnych, a nawet pism procesowych. Oprócz samego wypełniania sprawdzanie dokumentów pod kątem ryzyk dla klienta lub zgodności z przepisami lub wewnętrznymi listami kontrolnymi, można skonfigurować i zorganizować na tyle powtarzalnie, że cały proces spowoduje nie tylko wzrost jakości, lecz także duże oszczędności. Zaawansowane techniki (np. few-shot, chain of thought, RAG oraz moje ulubione – rozbudowane prompty powiązane z załącznikami stanowiącymi wzorzec oczekiwanej odpowiedzi) pozwalają na rozwiązywanie także bardziej skomplikowanych problemów prawnych – nie tyle w zastępstwie, ile z pomocą AI.

Pomysły na optymalizację pracy oraz zwiększenie efektywności czasowej i kosztowej pojawiają się nie tylko po stronie prawników i kancelarii, lecz także – i to w coraz większym zakresie – po stronie ich klientów, również tych potencjalnych. Rosnąca świadomość oraz umiejętność korzystania z AI, która coraz skuteczniej wspiera nie-prawników w stosowaniu prawa, prowokuje pytania o zmieniającą się rolę i przydatność współczesnych prawników w porównaniu z okresem sprzed rewolucji AI.

Z jednej strony, ograniczenia AI – takie jak tzw. halucynacje czy pozorne poczucie prawidłowego rozwiązania sprawy, które bez profesjonalnej weryfikacji może okazać się złudne – skłaniają odpowiedzialnych klientów do utrzymania dotychczasowego zakresu korzystania z usług prawnych. Z drugiej jednak strony, możliwości optymalizacji nie tylko kwestii prawnych, lecz także obszarów compliance i procesów biznesowych, sprawiają, że coraz więcej organizacji jest w stanie samodzielnie obsługiwać te procesy wewnętrznie, ograniczając lub nawet rezygnując z usług zewnętrznych firm doradczych.

W dużych korporacjach AI jest już niezastąpione w analizie obszernych akt spraw, systemach zarządzania dokumentami lub umowami (CMS) czy nawet zbiorów danych w sprawach compliance – nie tylko w związku z automatyzacją prostszych czynności, lecz także w celu identyfikacji wzorców i anomalii, co umożliwia konfigurację tzw. analityki predykcyjnej – a więc optymalizację aktualnych zadań oraz podjęcie przyszłych decyzji.

W tym kontekście rola prawników i doradców biznesowych nie dotyczy tylko samej optymalizacji własnej pracy, lecz także weryfikacji narzędzi, dostawców i wreszcie – doradzania i wsparcia w koordynacji systemu zarzadzania sztuczną inteligencją – zarówno we własnej organizacji (np. kancelarii, firmie konsultingowej, dziale compliance), jak i u obsługiwanego klienta – z perspektywy jego własnych interesów i celów biznesowych, jak również mających zastosowanie standardów etycznych, branżowych i wymogów prawnych.

Strategiczne wdrażanie AI, w tym zarządzanie systemem AI oraz ryzykami

Aby w pełni wykorzystać możliwości AI, należy przyjąć ją jako integralny element swojego planu działania: czy to własnego rozwoju zawodowego, codziennej pracy, czy wreszcie strategii biznesowej organizacji, która przecież wyznacza nam cele, zadania i często także metody ich realizacji. Aby można było stworzyć przemyślaną strategię wykorzystania AI, potrzebne są przynajmniej: odpowiednie umiejętności i narzędzia oraz decyzja biznesowa i wdrożenie rozwiązań AI w wybranym obszarze. W kontekście własnej pracy, czy wstępnego wdrożenia w organizacji, zalecane są: udział w szkoleniu lub innego rodzaju edukacji, własna praktyka na danych testowych, identyfikacja potrzeb i możliwości wdrożenia oraz opracowanie wewnętrznej polityki wykorzystania AI – odpowiadającej na pytania, w jakich obszarach AI jest zalecana do wykorzystania, z jakich narzędzi i w jaki sposób korzystać oraz z kim konsultować i zatwierdzać pomysły, nowe rozwiązania, wydatki lub dostawców, powiązane umowy i gwarancje.

W perspektywie długoterminowej powyższe sugestie przyczynią się do budowania kultury korzystania z AI – czy to we własnej pracy, czy to w organizacji, natomiast aby odnieść sukces w bliższej perspektywie, konieczna jest nie tylko świadomość potencjalnych rozwiązań, lecz także celowa identyfikacja i praca wdrożeniowa w ramach obszarów o największym potencjale korzyści – a następnie mierzenie efektów, kalkulacja zwrotu z inwestycji i stałe doskonalenie rozwiązań. Szerszy projekt wdrożeniowy uwzględnia także ocenę ryzyka i szans, jest podzielony na fazy odzwierciedlające podejście systemowe i uwzględniające wstępny audyt procesów, planowanie i dobór odpowiednich narzędzi i rozwiązań, wdrożenie, monitorowanie, przegląd i ciągłe doskonalenie.

Interdyscyplinarny zespół, przejrzysty podział ról, zarządzanie projektem, budowanie kompetencji, a także angażowanie wszystkich zainteresowanych, a nawet niezainteresowanych (których można jednak od początku pytać o preferencje i przyzwyczajać do nowych rozwiązań) to standardowe elementy projektów wdrożeniowych. Nowoczesny prawnik czy doradca może nie tylko zarekomendować, ale i z powodzeniem przeprowadzić projekt jako koordynator, uwzględniając także możliwości przyszłych zmian technologicznych i przewidując potrzeby skalowalności rozwiązań wdrażanych często w ograniczonym zakresie lub pilotażowo.

Łącz compliance, technologię i umiejętności biznesowe, aby dostarczać wartość klientom

Klienci, niezależnie od tego, czy pochodzą z sektora prywatnego, czy publicznego, często jeszcze bardziej niż branża prawna czy doradcza, polegają na innowacji i optymalizacji pracy z wykorzystaniem nowych technologii. Stanowi to dla nich ważny element konkurencyjności, atrakcyjności, a nawet wiarygodności działalności – jako stale rozwijającej się, czy nawet przodującej w swojej branży.

Z drugiej strony wymogi prawne, standardy biznesowe (np. normy ISO) czy nawet spory prawne z coraz większą świadomością są kwalifikowane przez organizacje jako element ich strategii i kalkulacji zysków i strat/ryzyk. Dotyczy to zarówno wpływu na wizerunek (np. dbanie o rzetelność, prywatność), finanse (np. ryzyko kar finansowych), możliwości funkcjonowania (np. konieczność utrzymania zezwoleń, koncesji), jak i spełnienia oczekiwań klientów czy innych interesariuszy (np. gwarancje bezpieczeństwa informacji).  Z tego powodu nowoczesne podejście do usług prawnych czy doradczych nie polega na przyśpieszeniu, ani tym bardziej na zastąpieniu własnej pracy i myślenia przez AI. Chodzi przede wszystkim o wykorzystanie nowych technologii do zwiększenia swojej własnej inteligencji, ilości i jakości obserwacji, uwzględnionych szczegółów, przeanalizowanych aspektów danej sprawy i kompletności dostarczanych dokumentów, porad i innego rodzaju rozwiązań.

Przyjmując to za punkt wyjścia, AI umożliwia łatwiejsze zrozumienie zarówno siebie, jak i innych stron – potrzeb klienta oraz strategii lub interesów przeciwników procesowych – rozpisując na żądanie możliwe sposoby myślenia, pomysły oraz wątki, na które warto zwrócić uwagę. Podobnie z dalszymi krokami – choćby optymalizacją swojej własnej pracy, identyfikacją wyzwań i tzw. wąskich gardeł (ang. bottlenecks) dla jej efektywnośc, czy też personalizacją treści dostarczanych klientom.

Wykorzystaj możliwości lub pozostań w tyle

Regularne, choćby małe sukcesy z AI – takie jak pomoc z odpowiedzią na pytanie, pomysł na rozwiązanie problemu czy poradę lub atrakcyjny materiał szkoleniowy dla klienta – budują pewność siebie i w naturalny sposób uczą nas wplatać AI w swój własny warsztat i metodykę pracy.

AI nie jest przejściowym trendem, ale trwałą zmianą w większości branż – co ma wpływ nie tylko na samą pracę prawnika, lecz także na jego rolę w kontekście potrzeb organizacji, które korzystają z AI i potrzebują porad na ten temat lub zarządzania jej wdrożeniem. Specjalizacja z zakresu AI to cenna umiejętność dla danego zespołu, kancelarii czy firmy doradczej – które niekiedy otwierają nowe ścieżki kariery, takie jak prompt engineer czy specjalista ds. zarządzania AI.

Wykorzystanie możliwości oferowanych przez AI polega na zwiększeniu swojej własnej wartości zarówno dla siebie, jak i dla obsługiwanych klientów, a nawet społeczności. Objawia się to przede wszystkim podniesieniem jakości pracy i generowanych pomysłów. Skupienie na etycznych, skoordynowanych i odpowiedzialnych elementach wdrożenia AI w pracy pozwala w pełni wykorzystać jej możliwości, minimalizując ryzyko zniechęcenia, błędów czy nawet konsekwencji dyscyplinarnych[1].

AI pozwala przesunąć punkt ciężkości z czasochłonnych, rutynowych zadań w kierunku strategicznego doradztwa, kreatywnego rozwiązywania problemów i budowania wielopoziomowej – nie tylko czysto prawniczej – relacji z klientem. Rozwój zawodowy w tym zakresie objawia się identyfikacją własnych potrzeb i świadomym testowaniu nowych rozwiązań – tam, gdzie mogą zrobić największą różnicę.

[1] Nie tylko w kontekście etyki i wymogów prawnych, ale i przykładów korzyści i zastosowań AI polecam rekomendacje Krajowej Izby Radców Prawnych dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji: https://kirp.pl/wp-content/uploads/2025/04/REKOMENDACJE-DOTYCZACE-KORZYSTANIA-PRZEZ-RADCOW-PRAWNYCH-Z-NARZEDZI-OPARTYCH-NA-SZTUCZNEJ-INTELIGENCJI.pdf (dostęp: 25.07.2025)