Pisma procesowe w postępowaniu cywilnym – 9 pytań i odpowiedzi

Jak napisać pismo procesowe, żeby uniknąć najczęstszych błędów i problemów formalnych? W praktycznej formule pytań i odpowiedzi zebrano wybrane zagadnienia dotyczące pism procesowych w postępowaniu cywilnym – od wymogów formalnych po skutki źle zgłoszonych wniosków dowodowych.

 

Pytanie 1. Co rozumie się pod pojęciem „pismo procesowe” w postępowaniu cywilnym i jakie dokumenty ono obejmuje oraz jaką funkcję pełni załącznik do protokołu?

Zgodnie z przepisami Kodeks postępowania cywilnego (art. 125 § 1 KPC) pisma procesowe to przede wszystkim wnioski i oświadczenia stron, które są składane poza rozprawą – czyli nie podczas posiedzenia sądu.

Z kolei w czasie rozprawy oświadczenia są składane przez strony ustnie. Ewentualnie, zgodnie art. 161 KPC, do protokołu posiedzenia można dołączyć tzw. załącznik do protokołu jako formę udokumentowania wniosków, oświadczeń, uzupełnień lub sprostowań wniosków i oświadczeń złożonych przez stronę w trakcie posiedzenia. Załącznik do protokołu stanowi część protokołu posiedzenia; jego treść powinna być związana z tym, co zostało wygłoszone na posiedzeniu, czyli nie może wprowadzać nowych, wcześniej niesklasyfikowanych twierdzeń, które nie padły ustnie podczas rozprawy. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że załącznik do protokołu nie jest pismem procesowym, więc nie musi spełniać formalnych wymogów pisma procesowego (jak np. zawieranie oznaczenia sądu, stron, podpisów itd.). Jeżeli stronę zastępuje adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy lub Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej, przewodniczący może zażądać złożenia takiego załącznika w wyznaczonym terminie.

Pytanie 2. Co powinno zawierać pismo procesowe?

Każde pismo procesowe powinno zawierać:

1)  oznaczenie sądu, do którego jest skierowane;

2)  imiona i nazwiska lub nazwy stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;

3)  oznaczenie rodzaju pisma;

4)  osnowę wniosku lub oświadczenia;

5)  w przypadku gdy jest to konieczne do rozstrzygnięcia co do wniosku lub oświadczenia – wskazanie faktów, na których strona opiera swój wniosek lub oświadczenie, oraz wskazanie dowodu na wykazanie każdego z tych faktów;

6)  podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;

7)  wymienienie załączników.

Pismo wnoszone przez stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej powinno zawierać wyraźnie wyodrębnione oświadczenia, twierdzenia oraz wnioski, w tym wnioski dowodowe. Jeżeli pismo zawiera uzasadnienie, wnioski dowodowe, zgłoszone tylko w tym uzasadnieniu, nie wywołują skutków, jakie ustawa wiąże ze zgłoszeniem ich przez stronę.

Do pisma procesowego dołącza się załączniki wymienione w tym piśmie.

Gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz:

1)  oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – adres do doręczeń wpisany do CEIDG;

2)  oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron;

3)  numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) powoda będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go, nie mając takiego obowiązku, lub

4)  numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania.

Dalsze pisma procesowe powinny zawierać sygnaturę akt.

Do pisma procesowego należy dołączyć pełnomocnictwo albo jego uwierzytelniony odpis, jeżeli pismo to wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Jeżeli pełnomocnik wnosi pismo procesowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego, pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej albo jego elektronicznie uwierzytelniony odpis wnosi się wraz z tym pismem. W piśmie tym podaje się numer wpisu pełnomocnika na właściwą listę, w przypadku gdy pismo to jest wnoszone przez pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym. Powyższej regulacji nie stosuje się do pism wnoszonych w elektronicznym postępowaniu upominawczym.

Za stronę, która nie może się podpisać, podpisuje pismo osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona sama się nie podpisała.

Pismo procesowe wniesione za pośrednictwem systemu teleinformatycznego albo portalu informacyjnego opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury.

W każdym piśmie należy podać wartość przedmiotu sporu lub wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy właściwość rzeczowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka odwoławczego, a przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna.

Do pisma procesowego należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, stąd do pisma powinno być dołączone potwierdzenie uiszczenia opłaty, jeśli jest wymagana.

Pytanie 3. Czym jest pismo przygotowawcze i jakie funkcje pełni w postępowaniu cywilnym?

Pismo przygotowawcze to pismo procesowe mające na celu przygotowanie sprawy do rozstrzygnięcia, w którym strona powinna zwięźle podać stan sprawy, wyszczególnić, które fakty przyznaje, a którym zaprzecza, oraz wypowiedzieć się co do twierdzeń i dowodów zgłoszonych przez stronę przeciwną. W piśmie przygotowawczym strona może także wskazać podstawy prawne swoich żądań lub wniosków.

Pisma przygotowawcze służą uporządkowaniu materiału procesowego przed rozprawą (lub przed rozstrzygnięciem – jeżeli sprawa ma zostać rozstrzygnięta bez rozprawy) i doprecyzowaniu przedmiotu sporu.

Pytanie 4. Czy umieszczenie wniosków dowodowych wyłącznie w części „uzasadnienie” pisma procesowego przez pełnomocnika profesjonalnego powoduje ich skuteczność?

Zgodnie z art. 1281 KPC pismo wnoszone przez stronę zastępowaną przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej powinno zawierać wyraźnie wyodrębnione oświadczenia, twierdzenia oraz wnioski, w tym wnioski dowodowe. Jeżeli pismo zawiera uzasadnienie, wnioski dowodowe, zgłoszone tylko w tym uzasadnieniu, nie wywołują skutków, jakie ustawa wiąże ze zgłoszeniem ich przez stronę.

Ponieważ wniosek dowodowy zawarty wyłącznie w uzasadnieniu pisma nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego zgłoszeniem, to sąd nie ma obowiązku ani rozpoznania takiego wniosku, ani wydania postanowienia dowodowego.

Pytanie 5. Jeżeli strona powołuje się w piśmie procesowym na dokument, to czy przeciwnik procesowy może żądać przedstawienia oryginału tego dokumentu?

Tak. Strona powołująca się w piśmie na dokument obowiązana jest na żądanie przeciwnika złożyć oryginał dokumentu w sądzie jeszcze przed rozprawą (art. 129 § 1 KPC). W praktyce zamiast oryginału strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo występującego w sprawie pełnomocnika strony – będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym albo radcą, lub referendarza Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Jeżeli jednak jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd – na wniosek strony albo z urzędu – zażąda od strony składającej odpis dokumentu przedłożenia oryginału tego dokumentu (art. 129 § 2 i 4 KPC).

Powyżej wskazana regulacja ma na celu umożliwienie zarówno stronie, jak i sądowi zapoznania się z oryginałem dokumentu, na który powołuje się przeciwnik procesowy, jeżeli został on zawnioskowany jako dowód.

„Obowiązek złożenia w sądzie oryginału dokumentu powstaje automatycznie z chwilą zgłoszenia przez stronę przeciwną takiego żądania, a więc bez potrzeby wydawania przez sąd jakichkolwiek rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Przepis art. 129 § 4 KPC nie określa expressis verbis sankcji za niepodporządkowanie się żądaniu przeciwnika. Zaniechanie obowiązku wynikającego z tego przepisu podlega ocenie przez pryzmat art. 233 § 2 KPC. Sąd powinien więc ocenić, jakie znaczenie należy nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu, uwzględniając również dyrektywy wynikające z art. 3 KPC” (wyr. SA w Warszawie z 5.4.2023 r., V ACa 597/22, Legalis).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że niepoświadczone kserokopie – co do zasady – nie są pozbawione mocy dowodowej, na co wskazuje SN w postanowieniu z 24.5.2021 r. (V CSK 341/20, Legalis):

„1. Dowody z określonych dokumentów załączonych do pozwu lub innego pisma procesowego w formie niepoświadczonych kserokopii wprawdzie nie stanowią dowodów z dokumentów, o których mowa w art. 244 i art. 245 KPC, nie są jednak pozbawione mocy dowodowej, w rozumieniu art. 232 w zw. z art. 308 KPC stanowią one jeden ze środków dowodowych, przy pomocy których strona może udowodnić fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dopóki sąd ani strona przeciwna nie zakwestionuje ich i nie zażąda złożenia oryginałów dokumentów. Tak jak inne dowody, podlegają one ocenie sądu na podstawie art. 233 KPC.

2. W sytuacji zaś, gdy sąd zażąda przedstawienia oryginału dokumentu, strona, jak również każda inna osoba, która go posiada, obowiązana jest, zgodnie z art. 248 KPC, przedstawić oryginał. Obowiązek złożenia oryginału dokumentu powstaje dla strony, która powołuje się na dokument, także w sytuacji wskazanej w art. 129 § 1 KPC, a więc wtedy, gdy strona przeciwna zażądała złożenia oryginału dokumentu.
3. Bez wątpienia niepoświadczona kopia (kserokopia, inna forma odzwierciedlenia treści) dokumentu nie jest dowodem, co nie oznacza, że każdorazowo podlega pominięciu przez sąd orzekający przy konstruowaniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
4. Formalizm procesowy, polegający na obowiązku przedstawienia przez stronę powodową i pozwaną dowodów w formie dokumentów, w tym kwalifikowanych co do treści i formy obowiązuje w postępowaniu nakazowym (art. 485, art. 493 § 3 KPC). Co do zasady jednak jest to powinność, dla której nie jest przewidziana sankcja formalna, tylko materialna o charakterze względnym”.

Pytanie 6. Czy adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy albo radca lub referendarz Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej mogą bez ograniczeń poświadczać odpisy dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem?

Adwokat, radca prawny, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz rzecznik patentowy są uprawnieni do poświadczania za zgodność dokumentu z oryginałem w sprawach, w których występują w charakterze pełnomocnika strony, czyli dopiero po udzieleniu im przez stronę pełnomocnictwa w sprawie (zob. wyr. SN z 3.2.2016 r., V CSK 208/15, Legalis: „Zawodowy pełnomocnik może uwierzytelnić składane do akt dokumenty – w tym wykazujące jego umocowanie – jedynie jeżeli został ustanowiony pełnomocnikiem, co wyklucza z kręgu podmiotów uprawnionych do dokonania uwierzytelnienia nienależycie umocowanego pełnomocnika”). Możliwe jest udzielenie pełnomocnictwa jedynie do uwierzytelniania dokumentów.

Możliwość uwierzytelniania dokumentach przez pełnomocników reprezentujących zawody zaufania publicznego wprowadzono 1.1.2010 r., czym niewątpliwie usprawniono postępowanie, oszczędzając stronom konieczności ponoszenia kosztów związanych z uwierzytelnieniem notarialnym.

Zgodnie z art. 4 ust. 1b zd. 2 i 3 PrAdw poświadczenie dokumentu dokonane przez adwokata powinno zawierać jego podpis, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie – również godzinę dokonania czynności, a jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia), adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Tożsame regulacje zawarto w art. 6 ust. 3 zd. 2 i 3 RadPrU, art. 9 ust. 3 RzeczPatentU i art. 31 ProkGenRPU.

A czy możliwe jest uwierzytelnienie pełnomocnictwa głównego przez pełnomocnika substytucyjnego? Odpowiedzi na to pytanie udziela SN w wyroku z 3.2.2016 r. (V CSK 208/15, Legalis): „1. W stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2010 r. zawodowi pełnomocnicy, występując w charakterze pełnomocników procesowych, mogą potwierdzić za zgodność z oryginałem składane do akt dokumenty (art. 129 KPC), uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (art. 89 § 3 KPC). Mając na względzie argumenty natury systemowej i celowościowej oraz ogólne upoważnienie radców prawnych do sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem, w zakresie określonym odrębnymi przepisami przyjąć należy, iż radca prawny, który uzyskał pełnomocnictwo substytucyjne, jest upoważniony do uwierzytelnienia pełnomocnictwa głównego, skoro jest ono «innym dokumentem wykazującym umocowanie» w rozumieniu art. 89 § 3 KPC”.

Pytanie 7. Co się dzieje z pismem procesowym, jeżeli stwierdzono, że ma brak formalny lub brak fiskalny – nie uiszczono należnej opłaty?

Jeżeli pismo procesowe wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty „nie może otrzymać prawidłowego biegu”, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma do jego poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia. Nie stanowią natomiast przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym takie wady, jak mylne oznaczenie pisma procesowego lub inne oczywiste niedokładności (art. 130 KPC).

„Przedstawiona linia orzecznictwa Sądu Najwyższego, odnosząca się do wykładni art. 130 § 1 i 2 KPC i użytego w przepisie tym pojęcia «warunków formalnych» pisma procesowego, pozwala na stwierdzenie, że warunki formalne pisma to ogólne warunki pism procesowych, wskazane w art. 126 KPC oraz tylko takie warunki szczególne, które zostały wyraźnie określone w przepisach szczególnych dla poszczególnych pism procesowych jako te, które muszą być spełnione przy wnoszeniu pisma do sądu i bez spełnienia których pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jeśli zatem ani przepisy art. 126 KPC, ani przepisy szczególne nie zawierają wymogu zachowania określonego warunku przy składaniu pisma do sądu, warunek ten nie może być uznany za warunek formalny pisma w rozumieniu art. 130 § 1 i 2 KPC. Z kolei, nawet jeśli można uznać, że jakiś wymóg dotyczący wnoszenia pisma procesowego jest warunkiem formalnym, ponieważ przewidziany został w art. 126 KPC lub przepisach szczególnych, to nie przesądza to o dopuszczalności zastosowania trybu przewidzianego w art. 130 § 1 i 2 KPC do usunięcia takiego braku. Przepis ten bowiem ma zastosowanie tylko wtedy, gdy wskutek niezachowania warunków formalnych pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu” (uchw. SN z 24.10.2001 r., III CZP 53/01, Legalis).

Przykładem braku formalnego pisma stanowiącego podstawę do wszczęcia postępowania z art. 130 KPC jest nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego: „Nienależyte umocowanie pełnomocnika procesowego nie jest okolicznością prowadzącą do odrzucenia pozwu, ale stanowić może podstawę do wszczęcia postępowania z art. 130 KPC, wyboru środka łagodniejszego” (wyr. SN z 24.1.2023 r., II USKP 104/22, Legalis). Z kolei, przykładowo, pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 KPC (przymus adwokacko-radcowski przed SN) podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej (przykładowo post. SN z 9.9.2022 r., III CZ 203/22, Legalis: „Zażalenie wniesione osobiście przez stronę w następstwie niezastosowania się do wymogu przymusu adwokacko-radcowskiego dotknięte jest brakiem nieusuwalnym, którego nie można sanować w trybie art. 130 § 1 KPC i który powoduje konieczność odrzucenia zażalenia”).

Przewodniczący wzywa stronę do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia pisma dotkniętego brakami formalnymi lub fiskalnymi w terminie tygodniowym. Jeżeli pismo wniosła osoba zamieszkała lub mająca siedzibę za granicą, która nie ma w kraju przedstawiciela, przewodniczący wyznacza termin do poprawienia lub uzupełnienia pisma albo uiszczenia opłaty nie krótszy niż miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż 3 miesiące.

Po bezskutecznym upływie terminu przewodniczący zwraca pismo stronie. Pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.

Pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od chwili jego wniesienia.

Zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pozwu doręcza się tylko powodowi.

Pytanie 8. Co się dzieje z pismem procesowym wniesionym przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone?

Pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego, które nie zostało należycie opłacone, przewodniczący zwraca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu (art. 1302 § 1 KPC). Regulacji tej nie stosuje się, gdy obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej powstał na skutek sprawdzenia przez sąd wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia.

W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma z przyczyn określonych powyżej strona może uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej wysokości, pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu pisma z tej samej przyczyny.

Ciekawym przypadkiem wady pisma jest złożenie przez profesjonalnego pełnomocnika nieopłaconego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pojawia się wówczas pytanie, czy wszcząć procedurę sanacyjną z art. 130 KPC, czy może zastosować tryb z art. 1301 lub 1302 KPC albo odrzucić wniosek na podstawie art. 328 § 4 KPC? Zgodnie z postanowieniem SA z 16.10.2020 r. (I ACz 509/20, Legalis): „W przypadku złożenia nieopłaconego wniosku o sporządzenie uzasadnienia brak taki traktować trzeba jak brak formalny i wszcząć procedurę sanacyjną, i to również w sytuacji złożenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika. Art. 328 § 4 KPC nie zawiera regulacji dotyczących usuwania braków wniosku o uzasadnienie. Nie przesądza on zatem, czy w przypadku nieopłacenia wniosku należy wystosować wezwanie do usunięcia braków, czy też odrzucić wniosek. Kwestia usuwania braków pozostawiona została regulacji ogólnej, czyli art. 130 KPC. Natomiast w odniesieniu do braków wniosku o sporządzenie uzasadnienia (formalnych, jak i fiskalnych) wniesionego przez profesjonalnego pełnomocnika nie znajdą zastosowania art. 1301a [uchylony 10.9.2025 r.] i art. 1302 KPC”.

Pytanie 9. Czy sąd może zobowiązać stronę, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, do uiszczenia zaliczki na ich pokrycie?

Tak. Strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd zobowiązuje każdą stronę, która z czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w innym stosunku według swego uznania (art. 1304 § 1 KPC).

Przewodniczący wzywa stronę zobowiązaną do wniesienia zaliczki, aby w wyznaczonym terminie – nie dłuższym niż 2 tygodnie – zapłaciła oznaczoną kwotę. Jeżeli strona zobowiązana mieszka lub ma siedzibę za granicą i nie ma w kraju przedstawiciela, termin na uiszczenie zaliczki wynosi miesiąc, przy czym gdyby doręczenie wezwania miało mieć miejsce poza terytorium Unii Europejskiej, oznacza się termin nie krótszy niż 3 miesiące.

Jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie w trybie określonym powyżej.

Dopiero jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w oznaczonej wysokości, sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami. W razie nieuiszczenia zaliczki sąd taką czynność pominie.

Czy nie jest zbyt dużym rygoryzmem pominięcia przez sąd określonej czynności z powodu niewpłacenia zaliczki? Odpowiadając na to pytanie, wskazać należy, że treść art. 1304 KPC stanowi praktyczną realizację zasady kontradyktoryjności procesu cywilnego. Ujmowana w sposób całościowy zasada ta oznacza, że strona ma nie tylko udowodnić swoje twierdzenia, ale także pokryć koszty związane z prowadzeniem wnioskowanych czynności procesowych. Pokrycie to odbywa się uprzedzająco (antycypacja) przez wpłacenie odpowiedniej zaliczki, w wyznaczonym terminie i w ustalonej przez sąd wysokości. Słuszność pominięcia przez sąd określonej czynności z powodu niewpłacenia zaliczki może być zatem kwestionowana tylko pośrednio, tj. w formie zarzutu procesowego w ramach apelacji, który praktycznie może być skuteczny tylko w sytuacji, kiedy strona wykaże, że sąd powinien dokonać czynności z urzędu (zob. wyr. SO w Gliwicach z 11.4.2014 r., X Ga 49/14, Legalis).

Tekst pochodzi z Repetytorium Becka „Postępowanie cywilne” (Warszawa 2026).